چالش‌های امروز درس‌های فردا هستند

   فردای کرمان ـ محمدعلی محمدمیرزاییان: در ماه‌ها و هفته‌های اخیر، بارها در جلسات مختلف با صادرکنندگان کرمانی و فعالان اقتصادی کشور، یک جمله را با صدای بلند شنیده‌ام: بازارها نگران‌اند، مسیرها نامطمئن شده‌اند و مشتری‌ها سخت‌تر تصمیم می‌گیرند. این حرف‌ها برای من فقط شنیده‌های روزمره نیستند، بلکه بخشی از زندگی‌ام شده است.

 سال‌هاست که در حوزه صادرات فعالیت می‌کنم و امروز، به‌عنوان رئیس انجمن صادرکنندگان استان کرمان و رئیس کمیسیون توسعه صادرات اتاق بازرگانی کرمان، بهتر از هر زمان دیگری می‌فهمم که شرایط منطقه چطور می‌تواند روح و روان یک صادرکننده را تحت‌فشار بگذارد.

اجازه بدهید صادقانه بگویم: این نخستین باری نیست که صادرات ما زیر سایه تنش و بی‌ثباتی قرار می‌گیرد. در همین سال‌های نه‌چندان دور هم مسیرها بسته شده، نرخ بیمه بالا رفته، پرداخت‌ها به تأخیر افتاده… اما ما باز هم تحمل کرده و در حال ادامه دادنیم نه با شعار، بلکه با تاب‌آوری واقعی.

یکی از درس‌هایی که شخصاً از سال‌ها حضور در بازارهای اوراسیا آموخته‌ام، این است که در تجارت خارجی، چیزی به نام ثبات همیشگی وجود ندارد. من خاطرات زیادی از سفرهای کاری به کشورهای مختلف این منطقه دارم، اما ازبکستان برای من یک کلاس درس زنده و واقعی بود.

یادم نمی‌رود اولین باری که به تاشکند رفتم، فکر می‌کردم بازار ساده‌تر از آن است که تصور می‌کنیم. اما در همان سفر متوجه شدم که: پیداکردن شخص قابل اعتماد در کشورهای دیگر و بعد اینکه آنها اول از همه ثبات عرضه می‌خواهند. بعد قابل‌اعتماد بودن طرف ایرانی و تازه بعد از آن، قیمت و کیفیت مهم هستند.  

یک بار یکی از تجار ازبک، در یک جلسه صمیمانه به من گفت: تجارت با ایران که مسیرهایش گاهی سخت و پرریسک است برای ما جذاب هست بدلیل نزدیکی فرهنگی و زبانی  ولی اگر شما ثابت کنید همیشه هستید، حتی اگر رقیب قیمت پایین‌تر بدهد، ما با شما می‌مانیم. این جمله، هنوز هم در گوشم هست مخصوصاً حالا که منطقه دوباره وارد شرایط جنگی و پرتنش شده است.

از همین تجربه‌ها به این نتیجه رسیدم که این روزها بیش از همیشه باور دارم که صادرات، فقط حمل کالا از نقطه A به نقطه B نیست. صادرات یعنی اعتمادسازی بلندمدت و آماده بودن برای هر نوع شرایطی . یعنی وقتی مشتری در شرایط بحرانی هم سراغ ما را می‌گیرد، مطمئن باشد که ما راه‌حلی برایش پیدا می‌کنیم.

در همین مدت اخیر که برخی مسیرهای حمل‌ونقل با اختلال مواجه شد، بعضی صادرکنندگان کرمانی نشان دادند که می‌توانند انعطاف‌پذیر بود. خیلی‌ها مسیرهای جدید را امتحان کردند، بعضی‌ها از حمل ترکیبی استفاده کردند، گروهی انبارهای کوچک‌شان را در کشورهای همسایه فعال کردند.

این‌ها همه نشانه‌های تاب‌آوری واقعی است.

دو توصیه صریح از دلِ تجربه چندین ساله خصوصا برای کسانی که تازه به صادرات ورود کردند دارم 

۱ـ  بازارهای کشورهای cis  و اوراسیا را جدی‌تر بگیریم مخصوصا اوراسیا بدلیل توافق تجارت آزاد بین ایران وکشورهای عضو این اتحادیه ، این منطقه در همین شرایط جدید، به یکی از فرصت‌های واقعی تبدیل شده است. به‌خصوص کشورهایی مثل ازبکستان، قزاقستان و تاجیکستان که اعتمادشان را به سختی به دست می‌آورند، اما اگر به دست بیاید، روابط تجاری با آنها بسیار پایدارتر از بازارهای دمدمی‌مزاج اروپایی یا آسیایی است.

۲ـ  ارتباط انسانی با مشتری‌ها را قطع نکنیم. در این روزها که حمل‌ونقل سخت شده و پرداخت‌ها گاهی به تأخیر می‌افتد، بسیاری از صادرکنندگان تصور می‌کنند بهتر است سکوت کنند تا مشکل حل شود. اما واقعیت چیز دیگری‌ست. مشتری اگر بداند شما در تلاشید، اگر با او صحبت کنید، اگر شرایط را برایش توضیح دهید، در کنار شما می‌ماند. بارها برای من پیش آمده که در اوج محدودیت‌ها با مشتری تماس گرفتم و همان تماس ساده باعث شد معامله از دست نرود.

حرف آخر؛ در شرایط امروز منطقه، بیمه‌ها محتاط‌تر شده‌اند، بانک‌ها سختگیرتر، و مسیرهای حمل‌ونقل پرریسک‌تر. اما در کنار این واقعیت‌ها، فرصت‌هایی هم وجود دارد که اگر ما آنها را نگیریم، دیگران خواهند گرفت یک اصل مهم در صادرات وجود داره آن‌هم توجه به شتاب و سرعت دادن به پروسه صادرات هست؛ موضوعی‌که برای من بارها به صورت تجربی ثابت کرد که یکی از برگ‌های برنده‌ی یک صادرکننده می‌تو‌اند سرعت بخشیدن به پروسه‌ی صادرات باشد.

بازارهای اوراسیا تشنه تأمین‌کننده‌ای هستند که پای کار بایستند. بازارهای خلیج فارس دنبال شریک منظم و قابل اعتمادند. و بسیاری از بازارهای همسایه حاضر هستند هزینه بیشتری بدهند، فقط خیالتان را از ادامه مسیر راحت کنند.

ما صادرکنندگان کرمان، بارها در شرایط سخت‌تر هم ایستادگی کرده‌ایم. امروز هم می‌توانیم، اگر یاد بگیریم که تاب‌آوری یک شعار نیست برای ما یک رفتار روزمره است. امیدوارم این روزهای سخت، بهانه‌ای شود برای تقویت حضورمان در بازارهای منطقه، نه عقب‌نشینی و نا امیدی در تمام سال‌هایی که در حوزه صادرات فعال بوده‌ام، یک حقیقت را همیشه با تمام وجود باور کرده‌ام: هر کشوری زمانی قدرتمند می‌ماند که همه بخش‌هایش در کنار هم بایستند چه آنهایی که در میدان‌های دفاعی حضور دارند،چه مردمی که در خیابان‌ها ،و چه ما فعالان اقتصادی که نبض تجارت و تولید را زنده نگه می‌داریم.

امروز اگرچه منطقه روزهای دشواری را می‌گذراند، اما من یقین دارم که ایران ما بارها از شرایط سخت‌تر عبور کرده و این‌بار هم با تکیه بر عقلانیت، تلاش و همبستگی ملی، پیروز از این مقطع عبور خواهد کرد. در چنین فضایی، وظیفه ما صادرکنندگان این است که میدان اقتصادی کشور را خالی نکنیم.

همان‌طور که نیروهای فداکار ما در میدان‌های دفاعی ایستاده‌اند و مردم با صبرشان؛ ما هم باید سهم خودمان را ادا کنیم: با استمرار صادرات، حفظ مشتری‌ها، و تقویت برند ایران در بازارهای جهانی.

آرزوی من برای کشورم ساده و صمیمی است: ایران عزیز، از این روزهای پرتنش با سربلندی عبور کند، و اقتصادش همراه با تلاش همه ماپایدارتر، رقابتی‌تر و آماده‌تر برای آینده باشد.

امیدوارم روزهای پیشِ‌رو، فرصتی برای  تقویت جایگاه ایران در تجارت جهانی و شکوفایی دوباره صادرات باشد. ما این توان را داریم؛ فقط باید کنار هم بایستیم.

* محمدعلی محمدمیرزاییان عضو هیئت نمایندگان و نایب رئیس اتاق بازرگانی کرمان، نایب رئیس کمیسیون توسعه صادرات اتاق بازرگانی ایران، رئیس کمیسیون توسعه صادرات اتاق بازرگانی کرمان و  انجمن صادرکنندگان استان کرمان.