فردایکرمان – گروه جامعه: حمام ۴۰۰ ساله گنجعلیخان در مجموعه بازار تاریخی کرمان نیاز به مرمت و رسیدگی فوری دارد. بخشهایی از تزئینات زیبای کاشیکاری این حمام آسیب دیده آنچنان که با لمس دست، پودر شده و فرو میریزد. در قسمتهایی از دیوار گرمینه حمام، سطحی از تزئینات کاشی متورم شده و بیم آن میرود که کامل فروبریزد. کاشیهای دیوار ورودی سربینه نیز در حال ریختن است.
بنا به گفته مدیر موزه مردمشناسی حمام گنجعلیخان، اعتبارات اندک و قطرهچکانی مانع از مرمت اساسی این بنای تاریخی شده است.
به گزارش فردایکرمان به نقل از ایرنا کرمان، این حمام که قدمت صفوی دارد یکی از عناصر مجموعه گنجعلیخان است که شامل میدان، کاروانسرا، ضرابخانه، آبانبار و راستهبازار است. کاروانسرای این مجموعه از سوی سازمان یونسکو در فهرست آثار میراث جهانی قرار گرفته است.
حمام گنجعلیخان بهواسطه تزئینات کمنظیر و معماری شگفتانگیزی که دارد بهعنوان یکی از خاصترین گرمابههای تاریخی ایران شناخته میشود. ترکیب هنرمندانه کاشیکاریهای چشمنواز، حجاریهای استادانه، مقرنسکاریهای خیرهکننده، نقاشیهای دیواری و نورپردازی طبیعی در کنار شیوههای هوشمندانه در ساخت آن، فضایی را خلق کرده که هر بینندهای را به تحسین وا میدارد.
حمام تاریخی گنجعلیخان تا حدود ۶۰، ۷۰ سال پیش دایر بوده اما پس از آن، به موزه مردمشناسی تبدیل شده است. این بنا، همواره جزو پرطرفدارترین اماکن گردشگری استان کرمان بوده است. با وجود ارزش و اهمیتی که حمام گنجعلیخان دارد اما با تهدیداتی روبهروست که مهمترین آن، آسیب تزئینات کاشیکاری آن است. مدیر موزه مردمشناسی حمام گنجعلیخان کرمان در گفتوگو با خبرنگار ایرنا با تایید آسیب کاشیها گفت: این بنا بیش از ۴۰۰ سال قدمت دارد و حداقل بین ۴ تا ۶ متر در عمق زمین است که رطوبت بالاتری وجود دارد ضمن اینکه مشکل آبهای زیرسطحی را هم داریم که باعث افزایش رطوبت در این فضا شده و همین، موجب آن شده که کاشیها مقداری لطمه ببیند و در برخی از بخشهای حمام دچار ریزش شود.
محمدمهدی افضلی با بیان اینکه کارشناسان ما مرتب از حمام بازدید میکنند و مواردی که آسیب دیده را بهصورت کتبی هم اعلام میکنیم، افزود: در بودجه سالانه، بخشهایی که در درجه نخست اهمیت هستند یا نیاز به مرمت اضطراری دارند را در اولویت قرار میدهیم اما این حمام بالغ بر یکهزار و ۳۰۰ مترمربع وسعت دارد و مدام هم قسمتهای مختلف آن، به خاطر نم و آبهای زیرسطحی آسیب میبیند و این بودجه پاسخگوی هزینههای مرمت نیست.
وی با تاکید بر اینکه مرمت حمام گنجعلیخان به مرور در حال انجام است ولی نیاز به بودجه یبشتری دارد، اظهار کرد: متاسفانه اعتبارات میراثفرهنگی بسیار کم است و شاید با آن بتوانیم کمتر از پنج درصد از بناها را مرمت کنیم.
مدیر موزه مردمشناسی حمام گنجعلیخان کرمان در پاسخ به این پرسش خبرنگار ایرنا که این حمام بسیار پربازدید است و بلیتفروشی هم دارد. بخشی از کارهای مرمت را نمیتوانید از طریق درآمد حمام تامین کنید؟ گفت: درآمد ناشی از فروش بلیت به خزانه کشور واریز و سالانه بخش کمی از آن برگشت داده میشود که شاید به حدود ۲۰ درصد برسد.
افضلی افزود: در کنار آن، اعتبارات ملی و استانی را هم داریم ولی چون قدمت بنا بالاست و لطمات زیادی دیده، این اعتبار قطرهچکانی پاسخگو نیست. وی در پاسخ به این پرسش خبرنگار ایرنا که آیا هیچ بخشی از حمام هست که از نظر کارشناسان در وضعیت هشدار جدی قرار داشته باشد؟ اظهار کرد: اغلب کاشیهای این حمام قدمت ۴۰۰ ساله دارد که دچار ترک یا پوکی شده و وقتی دست به آن میزنیم میریزد. برای مرمت دوباره، اگر همین کاشی با همین رنگ و لعاب و طرح را هم تولید کنیم، قدمت ۴۰۰ ساله را ندارد. باید اقدامات پیشگیرانهای داشته باشیم و برای حفاظت از کاشیهای صفوی، بیشتر حساسیت داشته باشیم ولی کمبود اعتبارات دست ما را بسته است.
مجسمههای موزه در خطر مدیر موزه مردمشناسی حمام گنجعلیخان کرمان در پاسخ به این پرسش خبرنگار ایرنا که مجسمههایی که در حمام قرار گرفته هم ترکهایی دارد، آیا این آثار نیاز به مرمت دارد؟ بیان کرد: متاسفانه حدود ۷۰ درصد مجسمههای موزه به مرمت اضطراری و فوری نیاز دارند. بیشتر آنها نیم قرن در این مجموعه هستند و گرما و سرما و نم و رطوبت باعث ترک و آسیب به آن شده و بسیاری از مجسمهها حتی دچار شکستگی شدهاند. افضلی افزود: درباره وضعیت این مجسمهها هم گزارش دادهایم و اقداماتی نیز صورت گرفته و اعتباراتی برای مرمت و رسیدگی به آن اختصاص پیدا کرد ولی آنقدر اندک بود که چندان تاثیرگذار نبود.
وی در پاسخ به این پرسش خبرنگار ایرنا که آیا بازدیدهایی که از حمام صورت میگیرد، بهواسطه اینکه حفاظی در برابر کاشیها قرار ندارد و بهراحتی لمس میشود، تخریب تزئینات کاشیکاری را تشدید نمیکند؟ گفت: کاشیهایی که در معرض آسیب بیشتری است، نیاز به دیواره جداکننده دارد و باید براساس ضوابط میراثفرهنگی و اصول حفاظت و مانند موزههای مطرح دنیا و ایران دیوارهای جداکننده در مقابل این تزئینات قرار داده شود.
حمام گنجعلیخان بیش از چهار قرن در برابر فرسودگی و مرگ ایستاده و اکنون، نسل ما میراثدار آن است و نباید بگذاریم این بنای باشکوه، از اصالت و هویت خود دور شود. تصمیم برای نجات این حمام بهعنوان یکی از داراییهای بیمانند فرهنگی و تاریخی ما، یک ضرورت حیاتی و مسئولیتی بر دوش همه دستاندرکاران و مسئولان است. کاشیهای ۴۰۰ ساله این حمام، آرام و بیصدا فرو میریزد اما گوشهای ما باید این صدا را که زنگ خطری جدی است، بشنود و بیتفاوت از کنار آن نگذرد.
نظر خود را بنویسید