فردای کرمان – گروه جامعه : سرانجام و پس از سالها مطالبه و انتظار، شهرداری و شورای شهر کرمان به سراغ نجات بنای میراثی «خانهشهر» آمدند؛ بنای ثبتملی با بیش از نیم قرن قدمت و واجد ارزشهای معماری و اجتماعی و فرهنگی فراوان که حدود ۱۰ سال متروکه بهحال خود رها شده است. بهتازگی یک آگهی از سوی شهرداری کرمان در شبکههای اجتماعی منتشر شده که از پیمانکاران واجد شرایط دعوت کرده تا در مناقصه پروژه بهسازی خانهشهر شرکت کنند.
به گزارش ایرنا، در متن آگهی مناقصه شهرداری کرمان که در کانالهای رسمی این نهاد در ایتا و سایر پلتفرمهای اجتماعی منتشر شده، از پیمانکاران واجد شرایط دعوت شده است تا برای انجام پروژه «بهسازی ساختمان خانهشهر کرمان» فاز نخست با مبلغی بالغ بر ۶۰ میلیارد ریال پیشنهادات خود را ارائه کنند.
در این آگهی، مدت قرارداد هشت ماه اعلام و تاکید شده است که پرداخت بهصورت ۱۰۰ درصد تهاتر با زمین صورت میگیرد.
بنا به اعلام شهرداری کرمان، پیمانکارانی که دارای گواهینامه صلاحیت پیمانکاری در رشته ابنیه هستند، میتوانند در این مناقصه شرکت کنند. مدت ارائه پیشنهادات هم هفتم خردادماه و تاریخ بازگشایی پاکات نهم خردادماه سال جاری تعیین شده است.
بهدنبال انتشار این آگهی، دوستداران میراثفرهنگی کرمان امیدوار شدند به اینکه بالاخره ارادهای جدی در مدیریت شهری کرمان برای نجات این بنای مهم میراثی شکل گرفته است اما بهکار بردن واژه بهسازی بهجای مرمت و احیا در متن آگهی، این نگرانی را ایجاد کرد که نکند قصد دخل و تصرف و حذف بخشهایی از این ساختمان و مخدوش کردن اصالت معماری آن را داشته باشند؟!
وعده مراقبت از اصالت اثر
موضوعی که معاون حملونقل و امور زیربنایی شهردار کرمان در گفتوگو با خبرنگار ایرنا بهصراحت آن را رد کرد و گفت که به هیچوجه دخل و تصرفی در ساختمان ثبتملی خانهشهر انجام نخواهد شد.
محمدرضا یحییزاده در اینباره توضیح داد: شورای شهر کرمان با حساسیت خاصی موضوع مرمت خانهشهر را دنبال میکند. ما به این منظور، پروژهای در ۲ فاز تعریف کردیم که یک بخش از کار، تقویت سازه است و کارشناسی لازم در این خصوص انجام شده است. فاز بعدی هم مرمت این ساختمان میراثی است.
وی با بیان اینکه فاز نخست برای استحکامبخشی این ساختمان اجرا میشود، افزود: بسیاری از قسمتهای این سازه در اثر رطوبت و فرسودگی، مشکل پیدا کرده به طوری که در طبقه نخست، هنگام راه رفتن سازه دچار لرزش میشود.
معاون حملونقل و امور زیربنایی شهردار کرمان ادامه داد: برای مرمت هم با تایید میراثفرهنگی اقدامات لازم انجام خواهد شد.
یحییزاده اظهار کرد: در جریان برگزاری مناقصه، این ۲ فاز تحت عنوان یک قرارداد واحد برای استحکامبخشی و مرمت به پیمانکار داده میشود.
وی در پاسخ به این پرسش که پس فعلا قصد استحکامبخشی خانهشهر را دارید و از مرمت خبری نیست؟ تاکید کرد: استحکامبخشی انجام میشود و همزمان مرمت قسمتهایی از نما و داخل ساختمان، طبق ضوابط و تایید میراثفرهنگی آغاز میشود.
معاون حملونقل و امور زیربنایی شهردار کرمان در پاسخ به این پرسش که آیا اینکه از واژه بهسازی بهجای مرمت در آگهی مناقصه استفاده کردید، منظورتان حذف و تخریب بخشهایی از ساختمان خانهشهر نیست؟ تصریح کرد: به هیچ عنوان هیچ بخشی از بنا حذف نمیشود و ساختمان با همان معماری که وجود دارد و ثبت ملی شده مرمت میشود و اصلا چیزی از آن حذف نمیشود.
هم استحکامبخشی هم مرمت
نایب رئیس کمیسیون گردشگری و میراثفرهنگی شورای شهر کرمان نیز در گفتوگو با خبرنگار ایرنا با تاکید بر اینکه بهسازی همان مرمت است، گفت: اگر صرفا قرار باشد مرمت را دنبال کنیم، شاید استحکامبخشی بنا دیده نشود اما وقتی پروژه در قالب بهسازی مطرح میشود، علاوه بر مرمت، استحکامبخشی ساختمان نیز مورد توجه قرار میگیرد.
محمدرضا کمساری سپس بیان کرد: یکی از اولویتهای اصلی شورای ششم شهر کرمان طی چهار سال گذشته تاکنون، مرمت و احیای خانهشهر کرمان بوده و در این مسیر، پیگیریهای زیادی انجام شده است.
وی با اشاره به اینکه بنای خانهشهر در فاصله نزدیکی از ساختمان استانداری کرمان قرار دارد، اظهار کرد: این ساختمان در حریم امنیتی استانداری واقع شده و به همین دلیل، مجوز برای مرمت و احیا به ما نمیدادند. شورای شهر اما عزم جدی برای مرمت خانهشهر داشت تا جایی که در ۲ سال گذشته ردیف بودجه بین ۱۰ میلیارد تا ۳۰ میلیارد تومانی برای این پروژه در نظر گرفتیم ولی به دلایل مختلف مجوز شروع بهکار ارائه نمیشد.
عضو شورای شهر کرمان ادامه داد: در جلساتی که سال گذشته با استاندار کرمان داشتیم یکی از مطالبات و تقاضاهای جدی ما صدور مجوز برای مرمت و بهسازی خانهشهر بود که در پی دغدغه شهردار و اعضای شورای شهر و شخص استاندار، ایشان موافقت کردند که کار مرمت را شروع کنیم و در این مسیر باید پیمانکار مشخص شود که برگزاری مناقصه از سوی شهرداری با همین هدف است.
تاسیسات کاملا فرسوده
کمساری با بیان اینکه اصلیترین و پرهزینهترین بخش از کار مرمت و بهسازی خانهشهر مربوط به تاسیسات آن است، اظهار کرد: این تاسیسات کاملا فرسوده و غیرقابل استفاده است و هزینه گزافی باید برای نوسازی و تعمیر آن صرف شود که سالیانه هم در حال افزایش است، بخش دیگر از کار، مرمت و بهسازی بنا است که باید طبق ضوابط و اصول میراثی صورت گیرد.
وی در پاسخ به این پرسش
که چقدر خوشبین هستید با توجه به شرایط خاص اقتصادی که در حال حاضر وجود دارد، پیمانکاران در این مناقصه شرکت کنند؟ گفت: شهرداری از لحاظ نقدی امکان پرداخت ندارد و پیمانکاری میتواند این پروژه را اجرا کند که بتواند ۱۰۰ درصد تهاتر با زمین داشته باشد.
نایب رئیس کمیسیون گردشگری و میراثفرهنگی شورای شهر کرمان ادامه داد: باید پیمانکاران دغدغهمند به این پروژه ورود کنند که در کرمان خوشبختانه چنین پیمانکارانی داریم.
کمساری با بیان اینکه عزم شهرداری و شخص آقای تویسرکانی شهردار و همه اعضای شورای شهر بر مرمت و احیای خانهشهر است، یادآور شد: این بنا با پول مردم شهر کرمان ساخته شده و علاوه بر ارزشهای معماری که دارد، رویدادهای مهمی نیز در آن برگزار شده است.
وی با اشاره به دیدار مقام معظم رهبری با مردم کرمان در خانهشهر در جریان سفری که ایشان در سال ۸۴ به استان داشتند، افزود: در سالهای بعد از انقلاب در این ساختمان رویدادهای فرهنگی بسیاری برگزار شده و تاکید بسیار جدی داریم که هرچه زودتر خانهشهر مرمت و احیا شود.
عضو شورای شهر کرمان اضافه کرد: از استاندار و معاون امنیتی وی تشکر ویژه داریم که مسیر احیای خانهشهر را هموار کردند.
کاربری فرهنگی و شاید اداری
کمساری در پاسخ به این پرسش خبرنگار ایرنا که بعد از مرمت، چه کاربری برای خانهشهر تعریف خواهد شد؟ گفت: قطعا کاربری فرهنگی خواهد داشت.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا بخش اداری شورای شهر کرمان به خانهشهر برنمیگردد؟ اظهار کرد: بخشی از ساختمان خانهشهر اداری و بخشی تالار است. به احتمال زیاد مجموعه اداری آن، با توجه به نزدیکی به شهرداری مورد استفاده شورا قرار گیرد و سالن آن، کاربری فرهنگی داشته باشد.
نایب رئیس کمیسیون گردشگری و میراثفرهنگی شورای شهر کرمان خاطرنشان کرد: هنوز تصمیم قطعی درباره کاربری خانهشهر گرفته نشده است.
تایید میراثفرهنگی، شرط مرمت
در اینباره، سرپرست معاونت میراثفرهنگی اداره کل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان کرمان در گفتوگو با خبرنگار ایرنا کرمان تاکید کرد که هر اقدامی در خانهشهر باید با تایید و نظارت میراثفرهنگی انجام شود.
فرناز فرهیمقدم اظهار کرد: ما بسیار علاقهمند به مرمت و احیای خانهشهر و تعریف کاربری متناسب برای این بنا هستیم و بر این موضوع تاکید داریم اما هر اقدامی در این بنای ثبتملی باید با نظر میراثفرهنگی انجام شود.
وی با تاکید مجدد بر اینکه طرح شهرداری باید حتما به تایید میراثفرهنگی برسد، افزود: هیچ آسیبی نباید به مولفههای شاخص ساختمان برسد و تمامی اقدامات باید طبق ضوابط و تحت نظارت میراثفرهنگی صورت گیرد.
سرپرست معاونت میراثفرهنگی استان کرمان با بیان اینکه هنوز هیچ اقدامی در خانهشهر صورت نگرفته است، اظهار کرد: شهرداری باید طرح مورد تایید میراثفرهنگی را دنبال و اجرا کند.
نماد تجدد و باروری سرمایه اجتماعی
با انتشار آگهی مناقصه بهسازی، بنای میراثی خانهشهر کرمان که از آن بهعنوان یکی از آثار مهم معماری دوره معاصر کرمان و ایران یاد میشود، در آستانه پنجاه و پنجمین سال بهرهبرداری خود، شاهد تحولات تازهای است.
این ساختمان که در مهرماه سال ۱۳۵۰ خورشیدی افتتاح شد، اکنون نهتنها قدمتی قابل توجه یافته، بلکه داستانی پرفراز و نشیب از تلاش برای حفظ و احیا در تاریخچهاش ثبت شده است.
متخصصان و اهل فن، خانهشهر کرمان را نمایانگر تلاشی موفقیتآمیز از سوی گروهی از معماران ایرانی در دهههای ۴۰ و ۵۰ خورشیدی میدانند که کوشیدند هویت و معنای ایرانی را که تحتالشعاع معماری مدرن بینالمللی قرار گرفته بود، احیا کنند. به اذعان کارشناسان، ارزش خانهشهر کرمان با بناهایی از جمله آرامگاههای خیام و عطار و بوعلی، برج آزادی تهران، موزه هنرهای معاصر تهران، ساختمان دانشکده مدیریت و دانشکده فنی کرمان همتراز است.
این بنا از معدود آثار برجای مانده از مرحوم علیاصغر اصفهانی از نخستین معماران تحصیلکرده کرمان است که خدمات ارزشمندی به این شهر داشته است.
کلنگ احداث این ساختمان در آذرماه سال ۱۳۴۸ خورشیدی بر زمین زده شد و ۲ سال بعد به بهرهبرداری رسید. بخش زیادی از منابع مالی ساخت خانهشهر را شهروندان کرمانی پرداخت کردهاند از این رو، این بنا را «نمادی از دوران باروری سرمایههای اجتماعی این استان» میدانند که میتواند موجب افتخار و غرور هر کرمانی باشد.
همچنین، کارشناسان خانهشهر را نمادی از دوران پیدایش مدنیت و شکل جدید شهرنشینی و از نشانههای دوران ظهور و بروز تجدد در کرمان دانستهاند.
نجات از مرگ و معطل مرمت
در حال حاضر، از لحاظ موقعیت مکانی، خانهشهر در مجاورت نهادهای کلیدی چون استانداری و فرمانداری کرمان و روبهروی شهرداری و در همسایگی میدان شورا قرار دارد و همین، بر اهمیت آن افزوده است.
سالهای متمادی، بخش اداری شورای شهر کرمان در طبقه نخست این ساختمان مستقر بود و در تالار آن کنسرتهای موسیقی و میتینگهای سیاسی و دیگر رویدادهای فرهنگی و اجتماعی برگزار میشد.
در نیمه دوم دهه ۸۰ خورشیدی اما بهدنبال برگزاری یک کنسرت و حواشی که پیش آمد، برگزاری کنسرت موسیقی در تالار خانهشهر ممنوع شد با این حال، دیگر رویدادها در آن ادامه یافت.
با وجود نقش و اهمیتی که این بنا دارد، در اواسط دهه ۹۰ خورشیدی، به دلیل اجرای طرح توسعه میدان شورا، خانهشهر کرمان با خطر جدی تخریب مواجه شد؛ آن طرح اما با واکنش قاطع جامعه فرهنگی و میراثدوستان کرمان، دانشگاهیان و اهالی هنر روبهرو شد. موج گسترده مخالفتها نهتنها منجر به توقف پروژه تخریب شد، بلکه در نهایت به ثبت ملی این اثر ارزشمند نیز انجامید.
با وجود این پیروزی برای حافظان میراثفرهنگی، خانهشهر طی سالهای پس از ثبت ملی، در انتظار عملی شدن وعدههای مکرر مسئولان شهری برای مرمت و احیا باقی مانده است.
هماکنون و در واپسین روزهای اردیبهشتماه سال ۱۴۰۵ با انتشار آگهی مناقصه شهرداری کرمان برای مرمت خانهشهر، امیدها برای احیای این اثر میراثی زنده شده است.
اینکه چقدر این مناقصه منتج به تحقق رویای مرمت و احیا میشود را، گذشت زمان مشخص خواهد کرد.
آنچه که قطعی است اما این است که مطالبه کرمانیها از متولیان برای نجات قطعی خانهشهر همچنان پابرجاست و باید به آن پاسخ داده شود.
نظر خود را بنویسید