فردای کرمان ـ گروه جامعه: شانس مرمت بنای میراثی خانهشهر کرمان یکبار دیگر از دست رفت. در حالی که شهردار کرمان با خوشبینی، مرمت این ساختمان را تنها معطل پیمانکار دانسته بود، شورای شهر کرمان به تازگی به برگزاری مناقصه ۸۵ میلیارد تومانی بهسازی خانهشهر «نه» گفت و فرایند حفاظت و احیای این بنای ثبتملی را در این مرحله متوقف کرد.
به گزارش ایرنا، ساختمان خانهشهر کرمان که جزو میراث معماری معاصر ایران است در ۱۰ سال گذشته در حسرت مرمت و احیا به حال خود رها شده است.
با وجود ارزشهای فرهنگی و معماری که این بنا دارد، در اواسط دهه ۹۰ خورشیدی برای اجرای طرح توسعه میدان شورا و احداث ساختمان جدید استانداری کرمان، قصد تخریب آن را داشتند. با شکلگیری موجی از مخالفتها از سوی متخصصان و دانشگاهیان، هنرمندان، رسانهها و دوستداران میراثفرهنگی، طرفداران تخریب خانهشهر عقبنشینی کرده و همان زمان این بنا از سوی وزارت میراثفرهنگی در فهرست آثار ملی ثبت شد.
آنطور که در منابع آمده است، پروژه احداث خانهشهر در آذرماه سال ۱۳۴۸ خورشیدی آغاز شد و ۲ سال طول کشید تا به پایان برسد. از دهه ۵۰ تا ۸۰ خورشیدی این ساختمان بهویژه تالار اصلی آن شاهد رویدادهای فرهنگی و هنری زیادی بوده است. کنسرت موسیقی، همایشهای انتخاباتی و جلسات اداری متعددی در این ساختمان اجرا شده است. حتی در جریان سفر رهبر شهید انقلاب به کرمان در سال ۸۴ نیز، بخشی از برنامه دیدارهای ایشان در خانهشهر انجام شده است. کنسرت موسیقی، همایشهای انتخاباتی و جلسات اداری متعددی در این ساختمان اجرا شده است.
تا همین دههی گذشته در طبقه دوم خانهشهر، بخش اداری شورای شهر کرمان مستقر بود، تا اینکه در زمان شورای پنجم، آن را تخلیه کرده و به ساختمان قدیمی شهرداری رفتند. از آن زمان تاکنون، خانهشهر کاملا متروکه است و با وجود فرسودگی بالایی که دارد، به حال خود رها شده است.
میراث همدلی و گنجینه خاطرات
اینکه یک ساختمان توانسته در بیش از نیم قرن حیات، بخشی از حافظه شفاهی یک شهر را در خود حفظ کند و در خاطرات گذشته بسیاری از شهروندان حضور داشته باشد، تنها یکی از ارزشهای خانهشهر کرمان است. معماری خانهشهر نیز از لحاظ خلاقیت هنری، قدرت مهندسی و تزیینات چنان جایگاهی دارد که در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. علاوه بر این، خانهشهر کرمان از معدود آثار معماری در شهر کرمان است که هم در مرحله ساخت و هم در بحبوحه تخریب، کنش فعالانه شهروندان را به همراه داشت.
به اذعان همگان، در سال ۴۸ و وقتی کلنگ احداث خانهشهر بر زمین زده شد، شهرداری برای تامین منابع موردنیاز اجرای این پروژه، از شهروندان کمک خواست و بدینترتیب، بخش زیادی از منابع مالی ساخت این ساختمان را مردم کرمان پرداخت کردهاند. هنگامی که برای اجرای طرح توسعه میدان شورا خواستند این بنا را تخریب کنند نیز شهر کرمان از معدود کنشهای مدنی قانونی برای نجات این بنا را تجربه کرد که در جریان آن، گروههای زیادی از مردم پشت خانهشهر ایستادند و نگذاشتند لودرها به جان آن بیفتد.
مرمت کاغذی خانهشهر
در همین حال، در یک دهه گذشته، مرمت و احیای خانهشهر بهعنوان یک مطالبه جدی از سوی شخصیتهای فرهنگی و هنری، رسانهها، کارشناسان و دوستداران میراثفرهنگی و شهر مطرح شده است. هم شورای چهارم که در زمان فعالیت آن موضوع تخریب این ساختمان جدی شد و هم شوراهای پنجم و ششم برای مرمت این بنا وعدههای زیادی به مردم کرمان دادهاند، اما هیچیک از روی کاغذ و از تیتر رسانهها فراتر نرفته است.
حدود ۱۰ روز قبل در نشست خبری شهردار کرمان وقتی یکی از خبرنگاران از وی درباره سرنوشت این بنا پرسید، محسن تویسرکانی گفت: ۲ مرتبه خانهشهر را برای انتخاب پیمانکار در سامانه مربوط به برگزاری مناقصهها گذاشتیم ولی با توجه به شرایطی که این ساختمان دارد کسی مشارکت نکرد. بهتازگی مجوزی از شورای شهر کرمان اخذ کردیم تا یکبار دیگر این ساختمان را در سامانه معاملات به همراه یکسری تسهیلات ارائه کنیم؛ به محض اینکه پیمانکار جذب شود، بهسازی خانهشهر آغاز و پس از مرمت به یک مکان فرهنگی تبدیل میشود.
یک هفته پس از این اظهارنظر، نامه شهرداری درخصوص «اجرای پروژه بهسازی ساختمان خانهشهر از طریق مناقصه عمومی با حداکثر مبلغ کل «۸۵ میلیارد تومان» به صحن علنی شورای شهر کرمان رفت و فرصتی دیگر برای مرمت این بنا فراهم آمد.
تردید در ارزشهای خانهشهر
این نامه که از سوی اعضای کمیسیون بودجه شورا مصوب شده بود، در نشست عمومی شورا با پاسخ منفی اعضا مواجه شد.
آنطور که روابط عمومی شهرداری کرمان گزارش داده است، پس از اینکه درخواست شهرداری برای اخذ مجوز برگزاری مناقصه خانهشهر مطرح شد، علیرضا نادری، عضو شورا با آن مخالفت کرد و گفت: مبلغی که برای مرمت در نظر گرفته شده، بالاتر از این است که حتی بخواهیم آن را از نو بسازیم. این قیمت بسیار بالاست؛ آن هم برای ساختمانی که کارآیی زیادی ندارد و ممکن است بشود مجوز گرفت مشابه این ساختمان را ساخت.!
وی افزود: گفته میشود که خانهشهر ارزش میراثی دارد، در حالی که ۴۰، ۵۰ سال بیشتر عمر این بنا نیست و قدمت تاریخی عجیب و غریبی هم ندارد. ساختمانی است که خیلی هم کارآیی اداری ندارد و فکر میکنم این کار به صلاح نیست.
نایب رئیس کمیسیون میراثفرهنگی و گردشگری شورای شهر کرمان هم در اینباره گفت: من از ابتدا مدافع مرمت خانهشهر بودهام اما حرفی که درست است را باید زد؛ این ساختمان متشکل از دو بخش اداری و یک سوله یا سالن است. نمیدانم آیا این ساختمان ۲ هزار متر زیربنا دارد یا نه؟ اما با این مبلغ میشود ۲ هزار متر ساختمان نوساز با نقشه کاربردی ساخت.!
محمدرضا کمساری با طرح این ادعا که عزم شورا بر مرمت و احیای خانهشهر است، افزود: اما مسئله این است که این بنا بتواند برای مردم مفید واقع شود یا خیر؛ هرچند مرمت کل بنا با ۸۵ میلیارد تومان هم تمام نمیشود مگر اینکه بهصورت فاز به فاز احیا شود. این ساختمان خرجش به دخلش از نظر ابنیهای نمیصرفد.
دفاع از بنای میراثی
رئیس کمیسیون عمران و شهرسازی شورای شهر کرمان اما از نجات این بنا حمایت و اظهار کرد: موضوع مرمت خانهشهر، از آنجایی که دغدغه بخشی از شهروندان بود در شورای چهارم مطرح و این ساختمان ثبت ملی هم شد و ما موظف به حفظ و مرمت آن هستیم.موضوع مرمت خانهشهر، از آنجایی که دغدغه بخشی از شهروندان بود در شورای چهارم مطرح و این ساختمان ثبت ملی هم شد و ما موظف به حفظ و مرمت آن هستیم.
منصور ایرانمنش افزود: خانهشهر یکی از ساختمانهایی است که در بهترین نقطه شهر از نظر اداری قرار دارد بهخصوص برای استفاده بهعنوان ساختمان شورای شهر هم مناسبت است. درصورت انتقال بخش اداری شورا به خانهشهر، ساختمان فعلی شورا میتواند در اختیار شهرداری قرار گیرد.
وی ادامه داد: هزینهای که برای مرمت و احیای این بنا میشود از جیب شهر و شهرداری نمیرود.
رئیس کمیسیون عمران و شهرسازی شورای شهر کرمان بیان کرد: من معتقدم هرقدر در بهسازی و مرمت این ساختمان تعلل شود، فرسایش بنا بیشتر شده و هزینه احیا بالاتر میرود.
در صحن علنی شورای شهر کرمان در نهایت و پس از این اظهارنظرها، پنج رای موافق به درخواست شهرداری داده شد، محمد امینیزاده و محمدرضا کمساری در رایگیری مشارکت نکردند، علیرضا نادری رای مخالف و محمود بابایی و عشرت کردستانی هم رای ممتنع دادند و در نهایت برگزاری مناقصه ۸۵ میلیارد تومانی خانهشهر به تصویب نرسید.
سرنوشت بنای ملی در ابهام
شورای ششم شهر کرمان در حالی در روزهای پایانی فعالیت، از مرمت خانهشهر حمایت نمیکند که از ابتدا، بر احیای این بنای میراثی تاکید داشته و انجام آن را به مردم وعده داده است.
اکنون و با ردّ درخواست شهرداری برای برگزاری مناقصه مرمت، سرنوشت خانهشهر کرمان بار دیگر در هالهای از ابهام قرار گرفت.
آنچه که مشخص است اینکه شهرداری کرمان بهعنوان مالک این بنای میراثی که ثبتملی شده است وظیفه قانونی دارد تا از آن حفاظت و امکان بهرهبرداری عمومی از این ساختمان را فراهم کند.
حالا باید دید شهرداری کرمان به ردّ مصوبه مناقصه ۸۵ میلیارد تومانی خانهشهر چه واکنشی خواهد داشت و چه راهکار جایگزینی را دنبال میکند.
نظر خود را بنویسید