فردای کرمان ـ گروه جامعه: دبیر اجرایی نخستین همایش ملی «حکمرانی خردمندانه توسعه پایدار شهری» گفت: مدیریت شهری رفسنجان در این دوره از مدیریت صرفاً اجرایی و پروژه‌محور فاصله گرفته و به سمت الگویی یکپارچه، مشارکت‌گرا، ظرفیت‌آفرین، آینده‌نگر و ارزش‌آفرین حرکت کرده است.
دکتر سیدعباس حسینی در آیین اختتامیه نخستین همایش ملی «حکمرانی خردمندانه توسعه پایدار شهری» که پنجشنبه ۱۶ مهرماه برگزار شد؛ اظهار کرد: این همایش صرفاً یک رویداد یک یا دو روزه نبود و از زمان آغاز نشست‌های تخصصی، ۳۸ روز گذشته است.
به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی شهرداری رفسنجان، وی افزود: در این پژوهش، عملکرد مدیریت شهری رفسنجان در دوره ششم از منظر حکمرانی خردمندانه بررسی شد و این مطالعه طی حدود دو سال، با استفاده از روش داده‌بنیاد، مصاحبه‌های عمیق، مطالعات میدانی و تحلیل داده‌ها انجام گرفت.
دبیر اجرایی همایش ادامه داد: بر اساس نتایج این پژوهش، الگوی عملکردی مدیریت شهری در قالب ۶ سیاست، ۲۷ راهبرد، ۱۶۷ برنامه و حدود ۲۰ هزار اقدام اصلی شناسایی شد که حوزه‌هایی همچون ارتقای نظام مدیریت شهری، توسعه اقتصادی و پایداری مالی، توسعه کالبدی و زیرساختی، ارتقای کیفیت محیط شهری، تقویت هویت و مزیت‌های شهری و توسعه فرهنگی و اجتماعی را دربرمی‌گیرد.
حسینی با اشاره به برخی اقدامات انجام‌شده، گفت: محله‌محوری و مردم‌محوری، توسعه خدمات الکترونیک و زیرساخت‌های شهر هوشمند، درآمد پایدار، سرمایه‌گذاری و مشارکت بخش خصوصی، افزایش ظرفیت تولید آسفالت و بلوک، اجرای پروژه‌های توسعه‌ای و زیرساختی، بهبود خدمات شهری، مدیریت پسماند، زیباسازی، حفاظت از محیط زیست، بازآفرینی بافت تاریخی، گردشگری و دیپلماسی شهری از جمله محورهای مورد بررسی در این پژوهش بوده است.
وی افزود: در حوزه فرهنگی و اجتماعی نیز بیش از ۴۵۰۰ برنامه فرهنگی، هنری و ورزشی در محلات سطح شهر برگزار شده است.
هفت نشست تخصصی همایش حکمرانی خردمندانه
رئیس دانشگاه ولی‌عصر(عج) رفسنجان در این آیین گفت: همه مباحث مطرح‌شده در هفت نشست تخصصی همایش، حول محور «شهر» و با هدف توجه به ظرفیت‌های شهری و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان شکل گرفته است.
طالبی‌زاده ادامه داد: اقتصاد شهری، درآمد پایدار، برند شهری، مدیریت مشارکتی، زنجیره ارزش، تورم محلی، ساختار شهری، حاشیه‌نشینی، حکمرانی هوشمند، نوآوری در شهرسازی، مدیریت هوشمند شهری، ناوگان حمل‌ونقل، ترافیک و توسعه پایدار شهری از جمله موضوعاتی بود که در این همایش مورد بررسی قرار گرفت.
رئیس دانشگاه ولی‌عصر(عج) رفسنجان افزود: معماری دانش، حکمرانی هوشمند امنیتی و انتظامی، سرمایه اجتماعی، آموزش و فرهنگ شهروندی، یادگیری شهری، خدمات شهری، محیط زیست شهری، مدیریت پسماند، فضای سبز، مسکن، خیابان، کوچه، مدرسه، دانشگاه، فروشگاه، بافت فرسوده، کودکان، سالمندان، دانش‌آموزان و دانشجویان نیز از دیگر موضوعات مطرح‌شده در این رویداد بود.
طالبی‌زاده همچنین گردشگری، دیپلماسی شهری، هنر و معماری، معماری سنتی و مدرن، بافت تاریخی، فرهنگ و هنر، هویت شهری، پدافند غیرعامل، تاب‌آوری، مدیریت پایدار، حکمرانی مردم‌مدار، شهر هوشمند، دولت محلی، مدیریت محله‌محور، مشارکت مردمی و نظام شورایی را از دیگر محورهای مورد بررسی در این همایش برشمرد.
وی تصریح کرد: همه این موضوعات حول یک محور اساسی قرار دارند و آن، «شهر» است. این مباحث در حوزه‌های مختلف مرتبط با شهر و شهرداری قرار می‌گیرند و در این همایش از زوایای گوناگون مورد بررسی و بحث قرار گرفتند.
شهر پویا با حکمرانی خردمندانه ساخته می‌شود
فرماندار رفسنجان گفت: مدیریت شهری باید فراتر از توسعه عمرانی، به نیازهای انسانی و اجتماعی شهروندان، از سالمندان و کودکان تا گردشگری، نشاط اجتماعی و آسیب‌های اجتماعی توجه کند.
مهندس حسین رضایی، با اشاره به برگزاری ۷۴ پیش‌نشست تخصصی در جریان این همایش اظهار کرد: در این پیش‌نشست‌ها موضوعات مختلف شهری از جمله مدیریت بحران و دیگر مسائل و چالش‌های حوزه مدیریت شهری مورد بررسی قرار گرفت و مباحث مطرح‌شده در پنل‌های تخصصی، زمینه‌ساز شکل‌گیری نگاه‌های جدید نسبت به حکمرانی و مدیریت شهری شد.
رضایی افزود: یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که در این همایش مورد توجه قرار گرفت، ضرورت تغییر نگرش در حکمرانی شهری است؛ چراکه برای داشتن شهری خوب و پایدار، نمی‌توان تنها به طرح‌های تفصیلی و توسعه عمرانی و فنی اکتفا کرد، بلکه لازم است مسائل انسانی و اجتماعی نیز در تصمیم‌گیری‌ها و برنامه‌ریزی‌های شهری دیده شود.
فرماندار رفسنجان با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه سالمندی گفت: در شهرستان رفسنجان تلاش شده است در کنار توسعه عمرانی، محورهای انسانی نیز مورد توجه قرار گیرد. در حوزه سالمندی، با حمایت شهرداری، اقدامات خوبی انجام شده و رفسنجان در مسیر شهر دوستدار سالمند قرار گرفته است.
وی همچنین به موضوع «شهر شایسته کودک» اشاره کرد و گفت: این موضوع یکی از مباحث مطرح‌شده در پنل‌های تخصصی بود و با توجه به کاهش نرخ رشد جمعیت، لازم است به کودکان و نیازهای آنان در برنامه‌ریزی شهری توجه بیشتری داشته باشیم.
رضایی در ادامه با اشاره به برگزاری جشن ملی پسته و جشنواره اسب به عنوان ظرفیت‌های گردشگری رفسنجان اظهار کرد: رویدادمحوری می‌تواند نقش مهمی در توسعه شهری و گردشگری داشته باشد. برگزاری رویدادهای مختلف در شهر علاوه بر ایجاد نشاط اجتماعی، موجب معرفی ظرفیت‌های رفسنجان و حضور مهمانان و گردشگران از خارج شهرستان می‌شود.
وی گفت: برگزاری این همایش تجربه ارزشمندی برای رفسنجان بود و امیدواریم با استفاده از تجربیات نخستین دوره، در برنامه‌های آینده شاهد برگزاری هرچه بهتر و پربارتر این رویداد باشیم.
حکمرانی خردمندانه، مسیر تحقق شهر پایدار، تاب‌آور و انسانی است
دبیر علمی همایش ملی «حکمرانی خردمندانه توسعه پایدار شهری»گفت: شهر موجودی زنده و پویاست و توسعه پایدار آن نیازمند هم‌افزایی شهروندان، دانش و مدیریت شهری است.
دکتر شعبان الهی، دبیر علمی همایش ملی «حکمرانی خردمندانه توسعه پایدار شهری»، نیز با ارائه گزارشی از روند برگزاری، محورهای علمی و دستاوردهای این رویداد اظهار کرد: شهر موجودی زنده، پویا و دارای هویت و معناست و نکته مهم این است که معنا در شهروندان شکل می‌گیرد، نه صرفاً در ساختمان‌ها و ظواهر فیزیکی؛ بنابراین شهروندان باید محور اصلی شهر و مدیریت شهری باشند.
وی افزود: برای اینکه بتوانیم شهر را به صورت هوشمندانه و حکیمانه اداره کنیم، نیازمند همکاری و هم‌آفرینی مجموعه‌های مختلف هستیم تا شهری نام‌آور، پایدار و تاب‌آور داشته باشیم؛ چراکه تاب‌آوری نیز یکی از اجزای پایداری به شمار می‌رود.
دبیر علمی همایش با اشاره به پرسش محوری این رویداد گفت: پرسش اصلی این کنفرانس آن بود که چگونه می‌توان با تلفیق هنر برندسازی شهری و علم مدیریت شهری، مسیر توسعه پایدار را به صورت حکیمانه، سریع و اثرگذار هموارتر کرد.
الهی ادامه داد: در همین راستا، هفت محور علمی برای این همایش تعریف شد که شامل برنامه‌ریزی فضایی، مشارکت مردمی و برند شهری؛ هنر و معماری، هویت، چشم‌انداز و برند شهری؛ خدمات شهری، محیط زیست و برند شهری؛ گردشگری، دیپلماسی شهری و تجربه بین‌المللی و برند شهری؛ مدیریت هوشمند، حکمرانی خردمندانه و برندسازی شهری؛ مشارکت اقتصادی، درآمد پایدار و برند شهری؛ و پدافند غیرعامل و تاب‌آوری در مدیریت پایدار شهری بود.
وی با اشاره به حضور گسترده استادان و پژوهشگران کشور اظهار کرد: در مجموع ۹۸ عضو هیئت علمی از دانشگاه‌های سراسر کشور در کمیته علمی این همایش نقش‌آفرینی کردند و در هر یک از محورهای هفت‌گانه نیز دبیر علمی و اعضای کمیته علمی فعالیت داشتند.
دبیر علمی همایش گفت: در مجموع ۱۶۱ مقاله از سراسر کشور به دبیرخانه همایش ارسال شد که پس از چند مرحله داوری، ۱۳۸ مقاله برای ارائه پذیرفته شد؛ از این تعداد، ۴۹ مقاله برای ارائه شفاهی و ۸۵ مقاله برای ارائه به صورت پوستر انتخاب شدند.
حکمرانی شهری باید متناسب با پویایی شهر باشد
دکتر محمدرضا حافظ‌نیا، استاد جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک دانشگاه تربیت مدرس، بر ضرورت پویایی و انعطاف‌پذیری نظام حکمرانی متناسب با تحولات شهر تأکید کرد.
دکتر محمدرضا حافظ‌نیا اظهار کرد: شهر یک سیستم جغرافیایی زنده و پویاست که از ترکیب پیچیده و متحول زیرساخت‌های طبیعی و انسانی شکل گرفته و به‌عنوان یک زیستگاه متراکم انسانی، همواره بر محیط پیرامون خود اثر می‌گذارد و از آن تأثیر می‌پذیرد.
وی افزود: همه مکان‌ها و سازه‌های جغرافیایی، از مقیاس‌های خرد تا کلان، دارای سیستمی متشکل از انسان‌ها و نهادها، سیستم‌های طبیعی و سیستم‌های انسان‌ساخت هستند و شهر نیز در چارچوب همین اکوسیستم جغرافیایی قابل بررسی است.
استاد جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک دانشگاه تربیت مدرس با اشاره به مفهوم حکمرانی و مدیریت سیاسی فضا گفت: حکمرانی در فضای شهری به معنای هماهنگ‌کردن، ساماندهی و تنظیم روابط میان عناصر مختلف است و باید با شناخت درست از شرایط و تحولات محیط جغرافیایی انجام شود.
حافظ‌نیا ادامه داد: فضای جغرافیایی و جامعه دائماً در حال تغییر هستند و همین پویایی، نظام سیاسی و حکمرانی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ بنابراین اگر نظام حکمرانی خود را با تحولات فضا و جامعه هماهنگ نکند، زمینه بروز بحران فراهم می‌شود.
وی تصریح کرد: متغیر اصلی، فضا و جامعه است و سیاست و حکمرانی باید متناسب با این تحولات خود را تغییر دهند، اما در بسیاری از کشورها، به‌ویژه کشورهای در حال توسعه، تغییرات نهادی و ساختاری در حوزه سیاست با سرعت و انعطاف لازم انجام نمی‌شود.
این استاد دانشگاه با اشاره به گروه‌های مختلف اثرگذار بر اداره شهر اظهار کرد: بخشی از نیروهای مؤثر در اداره شهر، نیروهای رسمی و قانونی مانند فرمانداری، شورای اداری شهرستان، شورای شهر، شهرداری و دستگاه قضایی هستند و در کنار آنها، نیروهای غیررسمی نیز از طریق مشارکت یا مداخله در امور شهری اثرگذارند که از جمله آنها می‌توان به نمایندگان مجلس، ائمه جمعه، نهادهای صنفی، احزاب سیاسی و نهادهای مدنی اشاره کرد.
حافظ‌نیا با تأکید بر نقش نیروهای اقتصادی در شکل‌دهی به ساختار شهرها افزود: نیروهای اقتصاد سیاسی نیز نقش مهمی در شکل‌گیری ساختار و سیمای شهرها دارند و تأثیر آنها بر تحولات فضایی شهرها، به‌ویژه در کشور ما، نباید نادیده گرفته شود.
وی ایجاد تناسب میان تخصص و تجربه بازیگران حکمرانی شهری با شرایط و مقتضیات اکوسیستم جغرافیایی شهر را یکی از الزامات حکمرانی خردمندانه دانست و گفت: بخش قابل توجهی از ناهنجاری‌های موجود در اکوسیستم و فضای شهری به نبود همین تناسب بازمی‌گردد.
این استاد دانشگاه همچنین بر اهمیت گردش سرمایه در فضای شهری تأکید کرد و گفت: سرمایه‌های در دسترس، فضای سرمایه‌گذاری و توسعه فعالیت‌های اقتصادی باید در خدمت تقویت جریان اقتصادی شهر قرار گیرد. اگر سرمایه در یک فضای جغرافیایی به جریان نیفتد، آن فضا به‌تدریج ضعیف می‌شود؛ در مقابل، جریان سرمایه می‌تواند یک شهر را به کانون جاذبه جمعیت، فعالیت و سرمایه تبدیل کند.
حافظ‌نیا با اشاره به ضرورت تدوین چشم‌انداز و برنامه راهبردی برای شهرها گفت: شهر به یک سند بالادستی و برنامه‌ای بلندمدت نیاز دارد که مسیر توسعه آن را برای سال‌های آینده مشخص کند و برنامه‌ریزی شهری، طراحی شهری و سایر برنامه‌های اجرایی باید در چارچوب چنین سندی انجام شوند.
وی همچنین بر بازآرایی نظام حکمرانی و مدیریت سیاسی فضای شهری تأکید کرد و افزود: مطالعات پایه باید پیش از برنامه‌ریزی‌های توسعه‌ای انجام شود و متخصصان حوزه‌های مختلف، زیر نظر یک شورای راهبردی، ابعاد مختلف شهر را بررسی کنند تا برنامه‌های توسعه‌ای بر پایه شناخت دقیق و واقعی از ظرفیت‌ها و محدودیت‌های شهر تدوین شود.
نظر خود را بنویسید