فردای کرمان ـ رضا ریاحیان: واژه جنگ در ذهن مردم با مفهوم تلخ نمایان است، تجاوز به هر سرزمین و اقوام با اهداف مختلف و دفاع در مقابل این تجاوز آثار مخربی بر ساختار اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جوامع برجا میگذارد که تا سالها و شاید دههها این تاثیرات مشهود است. ایران با پیشینه تاریخی، فرهنگی و طبیعی یکی از کشور های تاثیرگذار در تمدن و فرهنگ غنی جهان است، که نقش مهمی در زمینه مقابله با ایده جهانیسازی در طول دورانهای مختلف داشته، در حال حاضر حمله به مواریث تاریخی فرهنگی آن از طرف رژیم متخاصم صهیونیستی و آمریکا در راستای حذف نمادهای مقاومت مردم عزیز ایران است.
درسراسر جهان تجاوزات زیادی علیه ملتهای مختلف صورت گرفته که از مهمترین آنها میتوان به جنگ جهانی اول و دوم اشاره کرد؛ سرزمین ایران نیز در طول تاریخ مورد حمله و تجاوزهای مختلفی قرار گرفته که از شاخصترین آنها که در ذهن عموم ایرانیها باقی مانده میتوان به حمله اسکندر مقدونی و آتش زدن تخت جمشید، حمله مغولها، حمله صدام حسین و دفاع مقدس هشت ساله، حمله رژیم جعلی اسرائیل و امریکا در خردادماه (جنگ ۱۲ روزه) و اسفندماه (جنگ رمضان) سال قبل اشاره کرد.
پس از جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹-۱۹۴۵) به دلیل تخریب آثار تاریخی به صورت گسترده سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی ملل متحد یونسکو ضوابط و مقرراتی ایجاد کرد که تحت کنوانسیون بینالمللی ۱۹۵۴ لاهه با موضوع حمایت از اموال فرهنگی ـ تاریخی در زمان جنگ (آوریل ۱۹۵۴) به ثبت رسید، این کنوانسیون و آییننامه اجرایی آن به تائید مجلس شورای ملی(سابق) ایران رسیده است، هدف اصلی از تصویب کنوانسیون مذکور حفاظت از فرهنگها و خردهفرهنگهای اقوام مختلف جهان به عبارتی تنوع فرهنگی بوده که این موضوع بیشتر در آثار تاریخی مشهود و نمایان است.
در زمان دفاع مقدس هشت ساله تعداد کمی آثار تاریخی ایران مورد حمله قرار گرفتند و در مدت جنگ دوازه روزه نیز کمتر آثار تاریخی آسیب دید، اما متاسفانه در جنگ رمضان که فعلا در وضعیت آتشبس قرار دارد، از طرف رژیم صهیونی و آمریکا تعداد زیادی آثار تاریخی در بخشهای مختلف چه به صورت مستقیم و غیرمستقیم مورد حمله قرار گرفتند و آسیبهای فراوانی به ساختار و تزئینات معماری آنها وارد شده است که از مهمترین آنها میتوان به میراث جهانی کاخ گلستان تهران و چهلستون اصفهان اشاره کرد.
هسته شکلگیری کاخ گلستان (باغ) در زمان صفویه (شاه طهماسب) بوده و در دوره زندیه عمارت معروف به دیوانخانه ایجاد شده است. توسعه و ایجاد بناهای اصلی کاخ گلستان از زمان ناصرالدین شاه آغاز گردیده است. در این مجموعه بناهای مهمی از قبیل تالار آیینه، تالار موزه، تالار برلیان، شمس العماره، تکیه دولت و کاخ ابیض هستند. علاوه بر این اشیاء مهم هنری در این کاخ وجود دارد که شامل تابلوهای نقاشی، فرش، ظروف چینی، نسخه خطی، مهر ها، سکهها، اسلحهها و اشیای هنری ساخت اروپا میشود.
کاخ چهلستون در زمان شاه عباس صفوی عملیات احداث آن آغاز و در زمان شاه عباس دوم به پایان رسیده است. مهمترین آثار موجود در این کاخ، نقاشیهای (24 عدد) مربوط به عیش و جنگ است که شامل مجلس بزم شاه عباس از ولیمحمدخان پادشاه ازبک، جنگ شاه اسماعیل با عثمانیها در محل چالدران، مجلس پذیرایی شاه طهماسب اول از همایون پادشاه هندوستان، جنگ شاه عباس با ازبکها، جنگ نادر با هندیها در کرنال، مجلس پذیرایی شاه عباس دوم از پادشاه ازبک و نقاشیهایی از سفرای اروپائیان میشود.
مواریث فرهنگی (ملموس و ناملموس) نماد هویت، اصالت، هنر، پویایی و استقامت جوامع مختلف بشری در جهان محسوب میشوند، ملتهای مختلف ساکن در جهان با توجه به شرایط اقلیمی و جبر محیطی پیرامون، ساختار سیاسی، اجتماعی و اقتصادی خود را شکل میدهند که تمامی این شاخصها در آثار تاریخی تبلور یافته است. به همین دلیل یونسکو با ایجاد ضوابط و مقرراتی در جهت حمایت این مواریث فرهنگی اقدامات انجام میدهد، گرچه متاسفانه آنچه از رویکردهای حال حاضر این سازمان استنتاج میشود مخصوصا در مدت جنگ رمضان با توجه به تخریب عمدی آثار ثبت جهانی و ملی ایران توسط دشمن متجاوز، موضعگیری قابل قبول ولی متاسفانه فاقد هرگونه قدرت اجرایی و عملیاتی است.
با توصیفات ارائه شده میتوان گفت در زمان بحران از جمله جنگ بیشترین جنبه آثار تاریخی که باعث همگرایی اقوام و ملتها میشود جنبه استقامت آنها است، به همین دلیل بعضی از کشورهای متجاوز در جهت تضعیف روحیه ملتها اقدام به حمله به این آثار میکنند.
در حال حاضر، رویکرد بعضی از قدرتهای امپریالیستی، یکسانسازی جوامع مختلف در ابعاد سیاسی، اقتصادی و اجتماعی است که این موضوع یک تهدید در مقابل تنوع فرهنگی مردم جهان است. یکی از ابزارهای مهم برای مقابله با یکسانسازی فرهنگی اقوام و ملتها آثار تاریخی هستند و به عبارتی مواریث فرهنگی نماد مقاومت هر جامعهای درمقابل ایدهی جهانیسازی در نظر گرفته میشود.
نظر خود را بنویسید