فردای کرمان ـ گروه جامعه: در هفتههای اخیر، از زمانیکه موضوع کلنگزنی شروع عملیات احداث روگذر در میدان بیرمآباد مطرح شده است، به موازات آن نگرانی از این اقدام هم ابعاد گستردهای یافته است. معماران و شهرسازان از یکسو، طرفداران تاریخ و میراث فرهنگی از سوی دیگر و علاقهمندان به محیط زیست هر کدام از زاویهای خاص به این موضوع نگاه میکنند و بعضا نیز متعاقب آن عنوان میکنند این پل با هزینهی سنگینی که روی دست شهر میگذارد تا چه اندازه کارساز است و میتواند به حل مشکل ترافیکی این منطقه کمک بکند؟
به گزارش فردای کرمان، در همین راستا، انجمن شهرسازان و متخصصین امورشهری استان کرمان به تازگی با ارسال نامهای برای محسن تویسرکانی شهردار کرمان از او درخواست کرده است چون در حال بررسی ابعاد مثبت و منفی احداث این روگذر است فعلا کلنگزنی شروع احداث روگذر را به تعویق بیاندازد. چرا که این انجمن قصد دارد ظرف روزهای آینده با برگزاری یک نشست تخصصی ابعاد احداث این روگذر جدید را بررسی کند، که شاید نتیجهی این نشست بر روی تصمیم شهرداری و شورای شهر اثرگذار هم باشد.
در این نامه آمده است: انجمن صنفی کارفرمایی مهندسین شهرساز و متخصصین امور شهری استان کرمان، با تأکید بر ضرورت اتخاذ رویکردی جامع و میانرشتهای، معتقد است: اجرای تقاطع غیرهمسطح پیشنهادی، اگرچه ممکن است در کوتاهمدت بخشی از مسائل ترافیکی محدوده را مرتفع سازد، اما در صورت فقدان مطالعات جامع و ارزیابی پیامدها، میتواند هزینههای سنگین و جبرانناپذیری را در ابعاد شهرسازی، منظر شهری و حفاظت از میراث تاریخی و فرهنگی به همراه داشته باشد؛ از این رو بررسی ابعاد این تصمیم بهطور جدی ضروری دارد و درخواست میشود شروع احداث روگذر در این میدان به تعویق بیفتد.
متن کامل این نامهی سرگشاده که به امضاء دکتر سلمان ملک عباسی، رییس هیات مدیره انجمن صنفی کارفرمایی مهندسین شهرساز و متخصصین شهری استان کرمان رسیده و یک نسخه از آن نیز برای فردای کرمان ارسال گردیده، به شرح زیر است:
مهندسین شهرساز و متخصصین امور شهری استان کرمان، ضمن درک ضرورت ساماندهی ترافیک و رفع مشکلات عبور و مرور در این محدوده، بر این باور است که موضوع حاضر واجد ابعاد و ملاحظاتی فراتر از یک مسئله صرفاً ترافیکی و اصلاح هندسی معابر است و اتخاذ تصمیم نهایی درباره آن، مستلزم بررسی جامع آثار و پیامدهای مداخله پیشنهادی در بستر تاریخی، فرهنگی و طبیعی شهر کرمان است.
واقعیت آن است که اجرای تقاطع غیرهمسطح پیشنهادی، اگرچه ممکن است در کوتاهمدت بخشی از مسائل ترافیکی محدوده را مرتفع سازد، اما در صورت فقدان مطالعات جامع و ارزیابی پیامدها، میتواند هزینههای سنگین و جبرانناپذیری در ابعاد شهرسازی، منظر شهری و حفاظت از میراث تاریخی و فرهنگی به همراه داشته باشد؛ از جمله مخدوششدن خوانایی، تشخّص، پذیرندگی و کیفیت بصری یکی از مبادی ورودی مهم شهر، ایجاد گسست در ساختار فضایی و منظر طبیعی محدوده و خدشهدارشدن حرایم کالبدی و بصری عناصر ارزشمند تاریخی و فرهنگی.
نکته اساسی آن است که فلکه و باغ بیرمآباد را نمیتوان جدا از بستر تاریخی و فرهنگی پیرامون آن مورد مطالعه و مداخله قرار داد.
این محدوده بخشی از یک پیوستار واجد ارزش تاریخی، طبیعی و فرهنگی در شهر کرمان است که
در گسترهای از کوه شیوشگان تا مجموعه قلعه دختر و قلعه اردشیر، باغ بیرمآباد، تخت درگاه قلیبیک، بند مملکت و گنبد جبلیه امتداد مییابد. این عناصر، هر یک بهواسطه ارزشهای تاریخی، طبیعی، معماری و فرهنگی خود و نیز به سبب روابط فضایی، بصری و معنایی میان آنها، در شکلگیری هویت و منظر تاریخی شهر کرمان نقش دارند.
از این منظر، باغ بیرمآباد صرفاً یک محدوده دارای مسئله ترافیکی نیست؛ بلکه بخشی از حافظه تاریخی، هویت مکانی و منظر فرهنگی کرمان است. بنابراین هرگونه مداخله عمرانی در این پهنه باید با شناخت لایههای تاریخی، ارزشهای منظرین، پیوستگی فضایی و بصری عناصر واجد ارزش و همچنین رابطه دیرینه مردم با این مکان صورت پذیرد. به بیان دیگر، مسئله اصلی صرفاً انتخاب یک راهکار مهندسی برای عبور خودروها نیست؛ بلکه یافتن راهکاری است که ضمن حل معضل ترافیکی، تمامیت و پیوستگی منظر تاریخیـ فرهنگی این بخش از شهر را نیز حفظ کند.
بر همین اساس، انجمن صنفی کارفرمایی مهندسین شهرساز و متخصصین امور شهری استان کرمان، با تأکید بر ضرورت اتخاذ رویکردی جامع و میانرشتهای، موارد زیر را به استحضار میرساند:
۱ـ ضرورت بازنگری در مقیاس و چارچوب مطالعاتی طرح موضوع ساماندهی ترافیکی فلکه بیرمآباد باید در چارچوب مطالعات جامع منظر تاریخیـ فرهنگی محدوده و با توجه به پیوستگی تاریخی و فضایی آن از کوه شیوشگان تا مجموعه قلعه دختر و سایر عناصر واجد ارزش پیرامونی بررسی شود. در این چارچوب، مطالعات تاریخی، میراث فرهنگی، معماری منظر، شهرسازی، مهندسی ترافیک، محیطزیست و بهویژه مطالعات فرهنگی و مردمشناختی و شناخت رابطه مردم با این پهنه، باید مبنای تصمیمگیری قرار گیرد.
۲ـ ضرورت توجه به حرایمو تمامیّت منظر عناصر تاریخی و طبیعی پیش از هرگونه مداخله اجرایی، لازم است آثار طرح پیشنهادی بر حرایم قانونی و الزامات حفاظتی عناصر ثبتشده و واجد ارزش، از جمله کوه شیوشگان، باغ بیرمآباد، تخت درگاه قلیبیک، بند مملکت، قلعههای اردشیر و دختر و گنبد جبلیه، از منظر کالبدی، بصری و منظرین بهصورت دقیق بررسی شود. بدیهی است ارزیابی صرفاً موضعی و محدود به محل احداث تقاطع، برای سنجش پیامدهای چنین مداخلهای کفایت نمیکند.
۳ـ ضرورت بررسی گزینههای جایگزین و راهکارهای کمهزینهتر و کممداخلهتر حل معضل ترافیکی محدوده باید از طریق مقایسه علمی گزینههای مختلف، ارزیابی آثار و هزینههای اجرایی و اجتماعی و سنجش پیامدهای هر گزینه بر منظر تاریخی و فرهنگی صورت پذیرد. در این راستا، انجمن آمادگی دارد پیشنهادهای کارشناسی خود را در زمینه اصلاحات هندسی، مدیریت ترافیک و ارائه راهکارهای جایگزین، با هدف دستیابی به گزینهای کمهزینهتر، سریعالاجراتر و سازگارتر با ارزشهای تاریخی و فرهنگی محدوده ارائه کند.
۴.ـ بهرهگیری از ظرفیتهای کارشناسی و علمی استان و برگزاری نشست تخصصی به محض اطلاع انجمن صنفی کارفرمایی مهندسین شهرساز و متخصّصین امور شهری استان کرمان از تصمیم و برنامهریزی برای برگزاری مراسم کلنگزنی احداث تقاطع غیرهمسطح فلکه بیرمآباد و با توجه به اهمیت و حساسیت موضوع و ضرورت بررسی ابعاد مختلف آن، جلسات کارشناسی و کارگروههای تخصّصی متعددی با حضور صاحبنظران، متخصصان و کارشناسان حوزههای مرتبط برگزار گردید تا موضوع از جنبههای مختلف شهرسازی، ترافیک، معماری منظر، میراث تاریخی و فرهنگی مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد.
در ادامه این فرآیند کارشناسی و با هدف فراهمکردن زمینه گفتوگوی تخصصی، تبادل دیدگاهها و بهرهگیری از نظرات صاحبنظران و متخصّصان استان، انجمن اقدام به برنامهریزی برای برگزاری یک پنل تخصصی با موضوع بررسی ابعاد مختلف طرح احداث تقاطع غیرهمسطح فلکه بیرمآباد کرده است. این نشست در هفته آینده در تالار فرهنگ و هنر شهر کرمان برگزار خواهد شد.
در این پنل تخصصی، آقایان دکتر جواد ابراهیمی، دکتر رضا ناصری، دکتر جمشید روستا، مهندس علیرضا حکاکزاده و مهندس پیمان سلیمانی روزبهانی بهعنوان اعضای متخصص و صاحبنظر انجمن حضور داشته و دیدگاهها و تحلیلهای کارشناسی خود را از مناظر مختلف ارائه خواهند نمود.
همچنین بهمنظور بهرهمندی از ظرفیتهای مدیریتی، اجرایی و کارشناسی استان و ایجاد زمینه تعامل و هماندیشی میان مجموعههای مسئول، دعوتنامههای مربوط به این نشست برای جنابعالی، اعضای محترم شورای اسلامی شهر کرمان و سایر مسئولان و مدیران شهری و استانی ارسال خواهد شد تا امکان حضور و مشارکت آنان در این گفتوگوی تخصصی فراهم گردد.
بدیهی است نتایج این نشست و جمعبندی دیدگاههای کارشناسی مطرحشده، میتواند بهعنوان مبنایی برای بررسی دقیقتر ابعاد گونهگون طرح، ارزیابی گزینههای جایگزین و ارائه پیشنهادهای تخصصی در راستای دستیابی به راهکاری متناسب با نیازهای ترافیکی و ارزشهای تاریخی، فرهنگی و منظرین محدوده مورد استفاده قرار گیرد.
با عنایت به مراتب فوق و با توجه به اهمیت و حساسیت تاریخی، فرهنگی و منظرین این محدوده، انجمن صنفی کارفرمایی مهندسین شهرساز و متخصّصین امور شهری استان کرمان از جنابعالی و اعضای محترم شورای اسلامی شهر کرمان درخواست دارد دستور فرمایید مراسم کلنگزنی و آغاز عملیات اجرایی احداث تقاطع غیرهمسطح فلکه بیرمآباد تا زمان برگزاری نشست تخصصی، ارائه نتایج و جمعبندی مباحث کارشناسی و فراهم شدن فرصت بررسی دیدگاههای متخصصان و گزینههای جایگزین به تعویق افتد.
بدیهی است چنین درخواستی به معنای نادیدهگرفتن ضرورت حل مشکلات ترافیکی محدوده نیست؛ بلکه تأکیدی بر این اصل است که حل یک مسئله عملکردی و ترافیکی نباید به بهای آسیب به سرمایههای تاریخی، فرهنگی و طبیعی شهر کرمان تمام شود. فرصت کوتاه تأمل و بررسی کارشناسی در شرایط کنونی، میتواند از تحمیل هزینههای سنگین مالی، کالبدی و هویتی در آینده جلوگیری نماید.
امّید است با تدبیر و حمایت جنابعالی، امکان بررسی همهجانبه این موضوع و دستیابی به راهکاری فراهم شود که همزمان پاسخگوی نیازهای ترافیکی شهر و حافظ ارزشهای بیبدیل منظر تاریخی و فرهنگی کرمان باشد.
نظر خود را بنویسید