فردایکرمان ـ اسما پورزنگیآبادی: گردشگری از آخر زمستان 98 تا الان که نیمهی تابستان را عبور کردهایم در خواب است. به گفتهی معین افضلی، سرپرست معاونت گردشگری استان کرمان، در استان کرمان 550 راهنمای تور حدود شش ماه است بیکارند، 80 درصد اقامتگاههای بومگردی تعطیلند و این نگرانی وجود دارد که در ادامهی چنین شرایطی، نیروهای ماهر و باتجربه از چرخهی گردشگری استان خارج شوند. او نیز اذعان دارد حمایتهای دولت از گردشگری در برابر کرونا همهی خسارات را پوشش نمیدهد اما با همهی اوضاعی که جریان دارد به آیندهی گردشگری استان خوشبین است و از همه میخواهد گردشگری را باور کنند و برای آن قدمی بردارند. گفتوگو با او را در ادامه میخوانید.
آقای افضلی، همه اذعان دارند که در شرایط کرونا، گردشگری بیشترین خسارت را دیده است. دولت قصد کرده از این بخش حمایت کند، اما فعالان گردشگری میگویند حمایتها حجم خساراتی که دیدهاند را پوشش نمیدهد. این را میپذیرید؟
گردشگری اولین صنعتی بود که از کرونا خسارت دید و پیشبینی میشود آخرین صنعتی هم باشد که بتواند خود را بازسازی کند. خسارات به این صنعت آنقدر زیاد بوده که در هیچ جای دنیا، دولتها نتوانستهاند آن را بهطور کامل جبران کنند. سازمان جهانی جهانگردی مرتب گزارش میدهد که چند میلیون شغل در این حوزه تاکنون از دست رفته و چه ضررهای اقتصادی سنگینی به شرکتها وارد شده است ولی هیچ دولتی هم نتوانسته جلوی این حجم از خسارات را بگیرد. در ایران هم، دولت در حدی که توانسته، ورود کرده نه به نسبت ضرر و زیانی که دیده شده؛ امهال وامهایی که فعالان این حوزه با سرفصل گردشگری گرفته بودند در سه ماه تعطیلی کامل، امهال و پرداخت اقساطی حاملهای انرژی و ارائهی تسهیلات با بهرهی 12 درصدی از جمله این حمایتهاست اما این یک واقعیت است که این مبالغ نمیتواند خسارات را بهطور کامل پوشش بدهد. البته، برخی از مشکلات گردشگری هم طوری نیست که فقط با تزریق نقدینگی بتوان آن را حل کرد. ما در استان کرمان، در این ایام کرونا برای حل برخی از این چالشها، در حوزهی آموزش و تولیدمحتوا و تقویت زیرساختها داریم اقداماتی انجام میدهیم تا بعد از کرونا سریع بتوانیم گردشگر جذب و رونق ایجاد کنیم. این را هم بگویم که وزارتخانه پیگیر است تا با توجه به اینکه کرونا ادامهدار شده است، زمان امهال وامها یک ساله شود چون فعالان گردشگری در این ایام، راهی برای درآمدزایی ندارند که بتوانند هزینههای خود را تامین کنند.
این مهلتدهی یک ساله تصویب شده یا در حد پیشنهاد است؟
هم ما در استان کرمان و هم دیگر استانها این موضوع را به وزارتخانه پیشنهاد کردهاند و وزارتخانه هم در حال پیگیری است و امیدواریم تصویب شود.
گزارشی دارید که نشان بدهد کدامیک از بخشهای گردشگری در استان کرمان بیشتر خسارت دیده و وقوع بیکاری در آن گستردهتر خواهد بود؟
چنین گزارشی را نداریم اما بهطور کلی مشخص است بخش زیادی از تاسیسات گردشگری؛ بومگردیها و دفاتر خدمات مسافرتی و هتلها و رستورانها و راهنمایان گردشگری و مجتمعهای گردشگری همه خسارت دیدهاند و اگر بخواهیم طبقهبندی کنیم باید براساس میزان سرمایهای که دارند این موضوع بررسی شود. اما در کل کشور، آژانسهای مسافرتی و بعد راهنمایان گردشگری و اقامتگاههای بومگردی و دیگر واحدهای اقامتی خسارات بیشتری دیدهاند ولی اینکه کدام واحد بیشتر ضرر کرده را نمیتوان بهطور شفاف گفت. چیزی که مشخص است اینکه آژانسها و راهنمایان گردشگری ما تقریبا بهطور کامل تعطیل هستند، 80 درصد بومگردیها هم تعطیل هستند.
اما بومگردیها که اجازهی بازگشایی یافتهاند.
در شرایط عادی که کرونا نبود هم، الان فصل گردشگری استان ما نبود. مناطق گرمسیری مثل شهداد و بم و فهرج که گردشگر ندارند، در مناطق سردسیر هم چون اغلب گردشگران و مسافران، از استانهای جنوبی میآیند که شیوع کرونا در آنجا زیاد است مردم محلی از ورود افراد غیربومی جلوگیری میکنند و وضعیت گردشگری در همین مناطق هم بد است.
شما گفتید و همه میگویند بخش گردشگری بیشترین خسارت را دیده ولی فعالان گردشگری میگویند دولت ما را ویژه ندیده است و مثلا در جریان پرداخت تسهیلات، یک واحد گردشگری را با یک واحد صنفی در بازار به یک چشم دیده است. فکر نمیکنید نیاز است در این حمایتها بازنگری صورت گیرد؟
قاعدتا من به واسطهی مسئولیتم، وظیفه دارم از گردشگری دفاع کنم ولی مسئله این است که دولت برای اینکه تسهیلات را پرداخت کند نیاز دارد یکسری شاخصهایی را مدنظر داشته باشد. البته اتفاق خوبی که افتاده این است که بانک اطلاعاتی بخش خصوصی در حوزهی گردشگری را تکمیل کردهایم اما برای پرداختها، دولت نیاز دارد سازوکاری را تعریف کند که مثلا به ازای هر بیمهشده آن را در نظر گرفته است اما چرا وقتی یک واحد مثلا بومگردی درآمدزایی داشت نیروهای خود را بیمه نکرد تا در این شرایط بحرانی بتواند از تسهیلات استفاده کند؟ یکی از مشکلات ما همین بیمه نبودن نیروها در برخی واحدها از جمله بومگردیهاست، از طرفی، میزان سرمایهگذاری و پرداخت مالیاتها هم باید مشخص میبود و نمیدانم دیگر اصناف چهقدر اطلاعاتی که دارند دقیق و کامل است اما چیزی که غیرقابل انکار است اینکه اگر از بخش خصوصی گردشگری حمایت نشود، تبعات بسیار بدی به دنبال خواهد داشت، نیروهای حوزهی گردشگری ما همه متخصص و مجرب و آموزشدیده هستند. اگر به آنها بها داده نشود برای گذران زندگی مجبورند تغییر شغل بدهند و این، باعث میشود وقتی گردشگری رونق بگیرد چون بخشی از نیروهای ماهر و متخصص را از دست دادهایم، این زیان در کوتاهمدت قابل جبران نباشد.
در بخش گردشگری استان کرمان چند شغل مستقیم و غیرمستقیم وجود دارد؟
حدود هشت هزار شغل مستقیم و حدود 24 تا 25 هزار نفر هم اشتغال غیرمستقیم داشتیم. حداقل 50 درصد این نیروها الان بیکارند. 550 راهنمای تور داشتیم که همه بیکارند. آژانسهای مسافرتی ما تعطیل هستند، 325 اقامتگاه بومگردی داریم؛ بهازای هر واحد چهار نفر اشتغال هم درنظر بگیریم الان 80 درصدشان بیکار هستند. ضمن اینکه، شغلهای غیرمستقیمی هم داشتیم. مثلا یک واحد بومگردی از نیروهای کاری و محصولات و امکانات آن شهر و روستا هم استفاده میکرد که الان آنها هم تعطیل هستند و رکود در بخش گردشگری کاملا محسوس است.
در برخی کشورهای دنیا کمکم دارند گردشگری را فعال میکنند. در گردشگری ما تا چه زمانی این تعطیلی ادامه دارد؟
سفرها در کشور ما هم که خیلی وقت است به جریان افتاده و وزارتخانه هم برای همهی تاسیسات گردشگری پروتکلهای بهداشتی را تعریف کرده است. هیچ کشوری را اما نمیتوان با دیگری مقایسه کرد. حتی در ایران هم، در این تعطیلات اخیر، حجم مسافرانی که به شمال رفتند چهقدر زیاد بود؟ اما آیا وضعیت استانهای جنوبی هم اینطور بود؟ باید تفاوتها را ببینیم. در این مدت، سعی کردیم شش دورهی آموزشی در حوزههای مختلف از جمله ایمنی و بهداشت برای تاسیسات گردشگری و بیشتر بومگردیها برگزار کنیم. 31 گروه بازرسی هم در استان داریم که علاوه بر اینکه بر نحوهی خدماتدهی نظارت میکنند، مشاوره هم به واحدها میدهند. سازمان جهانی جهانگردی اعلام کرده که در این شرایط، همانقدر به کیفیت غذا و هتل و محصول گردشگری نمره و اهمیت داده میشود، بهداشت هم با همان سطح در رقابت با این موارد است. بنابراین باید این موارد را به تاسیسات آموزش دهیم تا از این رقابت بازنمانند. تلاش میکنیم این تهدیدی که کرونا ایجاد کرده را به فرصت تبدیل و کمبود در زیرساختها را جبران کنیم، کیفیت سرویسدهی رستورانها را بالا ببریم، تولید محتوا کنیم آن هم براساس کشورها و استانهای هدف که قبلا شناسایی شده بود.
اما در دنیا گردشگری کمکم دارد فعال میشود و دولتها رسما دارند به مردم میگویند که جابهجا شوید.
در کشور ما هم دو، سه هفته بعد از بازگشایی اصناف؛ واحدهای گردشگری هم مجوز بازگشایی گرفتند.
اما مسئولان ما همیشه دارند توصیه میکنند که سفر نروید.
نمیخواهم بگویم کشورهای دیگر هم مثل ما هستند و خودمان را با کشورهای اروپایی مقایسه کنم ولی در بقیهی کشورها هم اینطور نیست که بگوییم همه چیز گل و بلبل شده و گردشگری مثل گذشته فعال شده است. آنها هم آرام آرام در حال فعال کردن گردشگریشان هستند و حتی برای سفر به یکسری مقاصد خاص، دولتها دارند بستههای حمایتی به گردشگران میدهند. در کشور ما هم البته چنین مواردی هست مثلا 50 درصد تخفیف در اقامت هتلها داده میشود. چیزی که ما الان به آن فکر میکنیم این است که
ایمنی بهداشتی را به کسانی که قصد سفر به کرمان دارند القا کنیم تا کاملا مطمئن باشند که در بالاترین سطح، نکات بهداشتی رعایت میشود. در حال حاضر، شرایط کرونا در کشور ما متفاوت است و براساس همین شرایط باید تصمیم گرفت. ولی شما اگر روز جمعه یا تعطیل، به مناطق طبیعی و ییلاقی بروید میبینید که مملو از جمعیت است.
این، از نظر شما خوب است؟
نه. از لحاظ فرهنگی باید خیلی روی این موضوع کار کرد که مردم تا تعطیل شد در شرایط قرمز کرونا همه راهی مناطق طبیعی نشوند. این مسافرتها، نه سودی برای گردشگری دارند و نه برای بومگردیها. این افراد معمولا یا ویلا دارند یا در باغات مردم مستقر میشوند. مردمان محلی هم اصلا از این وضعیت راضی نیستند، خسارات زیادی هم به محیط زیست وارد میشود.
ما موافق این نوع سفرها نیستیم و الان داریم آژانسها را ترغیب میکنیم تا بستههای کوچک سفر را تعریف کنند و مردم از شروع تا پایان سفر از تاسیسات گردشگری تحت پروتکلهای بهداشتی استفاده کنند. سفرهای فعلی اما برای ما سودآوری در گردشگری ندارد و نباید به پای گردشگری نوشته شود. هیچکس هم تاییدشان نمیکند. جوامع محلی هم از این وضعیت ناراضی هستند.
برخی طرفدار این هستند که یکسری تعطیلیها صورت بگیرد تا شرایط مقداری کنترل شود و بعد از آن، مجدد برای خروج اقتصاد از رکود اقدام شود. شما نظرتان در اینباره چیست؟
من فکر میکنم تعطیل کردن هم نمیتواند مشکل را بهطور کامل حل کند. در استان، حدود سه هفته است کمیته نظارت و بررسی پروتکلهای بهداشتی در استانداری تشکیل شده و مرتب در حال بازرسی هستند. این کار به نظر من، منطقیتر است. ما در حوزهی گردشگری حدود شش چکلیست نظارتی داریم. هر روز بازرسی در سطح استان داریم. طی دو هفته همه تاسیسات بازدید میشوند و این در خدماتدهی آنها بسیار تاثیر دارد. تشدید نظارت و بازرسیها به نظر من، مفیدتر از تعطیل کردن است.
حالا مردم چهکار باید بکنند؟ سفر بکنند یا نه؟ از طرفی میگویید پروتکلهای بهداشتی در تاسیسات گردشگری کامل رعایت میشود، از طرفی یکی از توصیههای متخصصان سفر نرفتن است.
از مردم خواهش میکنیم این موضوع را در نظر بگیرند که در جریان کرونا، گردشگری بیشترین ضربه را دیده است. اگر قصد سفر دارند ایمنی و بهداشت و سلامت خودشان و بقیه برایشان مهم باشد و در کنار آن، به تاسیسات گردشگری اهمیت بدهند. سفرهای ضابطهمند و قانونمند با رعایت همهی نکات بهداشتی و استفاده از تاسیسات گردشگری میتواند مفید باشد البته این سفرها باید پایدار هم باشد و ناگهان به منطقهای هجوم آورده نشود. چیزی که من میتوانم بگویم اینکه تاسیسات گردشگری ما همه آماده هستند و بازرسی هم میشوند. در جریان بازرسیها، تعداد خیلی کمی که یک درصد کل هم نمیشود پلمب شدند و این نشان میدهد که وضعیت مدام، رو به بهبود است.
آقای افضلی، گردشگری ما پیش از کرونا هم وضع خوبی نداشت و در مقایسه با برخی استانهای همتراز، عقبماندگی زیادی داشتیم. حالا با این خسارات کرونا، پیشبینی شما از آیندهی گردشگری استان چیست؟ منظورم صد سال دیگر نیست. آیندهای نزدیک. رکود در پساکرونا طولانی خواهد بود؟
گردشگری از جمله بخشهایی است که خیلی زود میتواند خود را احیا کند. الان همهی استانها درگیر کرونا هستند و به نظر من کسانی میتوانند از گردشگری در حین کرونا و بعد از آن، سود بیشتری ببرند که مثل ویروس کرونا هوشمند عمل کنند. ما در دو، سه ماه اخیر گردشگری استان در قبل از کرونا را آسیبشناسی کردهایم و براساس همان داریم برنامهریزی میکنیم و جلو میرویم. به نظر من، اگه همه در استان گردشگری را باور کنند و به توانمندسازی آن کمک کنند، در کوتاهمدت، بخشی از عقبماندگیها قابل جبران است. در مجموع، نسبت به آینده بسیار خوشبینم به شرطی که گردشگری را قبول کنیم و همتی باشد که بخواهیم کرمان را تغییر دهیم.
آیندهای که به آن خوشبین هستید صد سال دیگر میآید یا همین زودی؟ من میخواهم بدانم اگر امروز اعلام کنند واکسن یا داروی قطعی کرونا به بازار آمده، از فردای آن، گردشگری استان ما کجای این صنعت جهانی خواهد بود؟
من معتقدم در گردشگری استان باید یک تیم حرفهای کار گروهی انجام دهند و با سرعت قابلقبولی به پیش برویم تا خودمان را به استانهای همتراز برسانیم. ما در اداره کل میراثفرهنگی تلاشی کاملا متفاوت نسبت به گذشته به کار بستهایم. شاید یک یا دو سال زمان نیاز باشد تا اثرات این تلاشها در گردشگری دیده شود ولی خوشبینم. از نظر ما همین الان هم که کرونا هست باید جزو استانهای خوب باشیم. در همین سه ماه اول امسال، ما به همراه چند استان دیگر مقام سوم را از لحاظ عملکرد معاونت گردشگری کسب کردیم. اگر دولت و بخش خصوصی در تعامل هم عمل کنند قطعا موفق خواهند بود. ما این رویکرد را داریم، اتاق فکر تشکیل دادیم و در حال آسیبشناسی گردشگری و حل مشکلات آن هستیم. / پ
*منتشر شده در هفتهنامه استقامت / شماره 700
نظر خود را بنویسید