فردای کرمان ـ گروه اطلاعرسانی: جامعالانوار و مجمعالاسرار «رساله نوریه» شاه نعمتالله ولی، در ترجمه و تفسیر رساله مشکاتالانوار امام محمد غزالی، کتابی است کمحجم، اما بسیار مهم در حوزه عرفان که برای اولینبار با کوشش دکتر مسعود دهش استادیار موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران و استادیار مدعو دانشگاه تهران (مقدمه، تصحیح و تحشیه) و نشر ولی در دسترس علاقهمندان قرار گرفته است.
در مورد اهمیت این اثر همین بس، که به گفتهی دکتر دهش، این کتاب به تایید استاد دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی و استاد دکتر غلامرضا اعوانی از اساتید دانشگاه تهران و موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران رسیده است.
این کتاب بانضمام تعلیقه حزین لاهیجی بر رساله «وجیزه» شاه نعمتالله ولی؛ در سال ۱۴۰۴منتشر شده است.
سید نورالدین شاه نعمتالله ولی ماهانی کرمانی از اقطاب و عرفای سده هشتم و نهم هجری است که طریقتی جدید در تصوف ایجاد کرد و پیروان سایر طریقتها را نیز تحت تأثیر خود قرار داد. او از جمله شعرای تصوف ایران و قطب دراویش نعمتاللهی است. او در طریقه تصوف مؤسس سلسله مشهور نعمتاللهی است و در راه طریقت و سیر و سلوک مقامی بلند داشتهاست.
شاه نعمتالله پیش از آنکه کوهبنان و ماهان را برای زندگی و درس خود انتخاب کند، برای کسب «علوم عرفانی و ارتقا معارف باطنی» به شهرهای مهمی از جهان اسلام سفر کرد و در محضر اساتید برجستهای درس خواند. پس از آن کوهبنان را برای اقامت خویش برگزید. در اینجا دوران تدریس خود را از سر گرفت و به ترویج تعالیم اسلامی و آموزههای عرفانی پرداخت و پایههای مکتب فکری خویش را پیریزی کرد.(ص ۱۰)
او ۳۵ سال از اقامت ۶۰ ساله خود را در کرمان به تدریس عرفان و تصوف مشغول بود و اقامت ۲۵ ساله خود را در ماهان به کتابت و نگارش رسالات سپری کرد.
دکتر مسعود دهش در مقدمهی گرانقدری که بر این کتاب نوشته در معرفی مولف کتاب مینویسد: سیدنورالدین شاه نعمتالله ولی از عرفا و علمای مشهور قرن هشتم و نهم ه.ق، از طرف پدری از سادات حسینی و از طرف مادری به ملوک شبانکاره فارس میرسد... وی پس از سالها سیر و سفر و ریاضت در تکمیل علوم عرفانی... سرانجام کوهبنان کرمان را برای اقامت خویش بر میگزیند، و در آنجا به ترویج تعالیم اسلامی و آموزههای عرفانی پرداخته و پایههای مکتب فکری خویش را پیریزی میکند... شاه نعمتالله بعدها با ایجاد خانقاهی در ماهان کرمان به نقش تربیتی و ارشاد و تالیف رسالات عرفانی ادامه میدهد...
از او قریب ۱۵۰ رساله باقی مانده است که در مجموع به هفت دسته تقسیم میشوند و رساله نوریه یا جامعالانوار و مجمعالاسرار در ترجمه و تفسیر رساله مشکات الانوار امام محمد غزالی ازآن جمله است.
دکتر دهش در این مقدمه مینویسد: « از رسال تفسیری که تا کنون تصحیح و چاپ نشده میتوان به رساله نوریه یا جامع الانوار و مجمعالاسرار در ترجمه و تفسیر مشکاتالانوار امام محمد غزالی اشاره کرد. (ص ۲۱).
وی به شیوهی تصحیح این رساله هم اشاره میکند: با توجه به اینکه دو نسخه از این رساله به دست آمده و منحصر به فرد نبوده، از شیوهی مقابله استفاده شده است... از دو نسخه موجود، هیچکدام به دست خط شاه نعمتالله نیست و توسط کاتبان بعد از وفات او در قرن ۱۲ ه.ق. استنساخ شده است، که با توجه به تاریخ تحریر، نسخه ملک، قدیمیتر و نزدیکتر به زمان مولف است و بر طبق «الاقدام هو الاصح» کمتر مورد تحریف و تصحیف و تصرف قرار گرفته و مضبوطتر (کمغلطتر) و محققتر و منقحتر است. با امعاننظر به موارد فوق، نسخه ملک، مناط و ملاک کار تصحیح قرار گرفت و به عنوان نسخه اصل یا اساس انتخاب گردید. (ص ۲۲)
وی در ادامه در مورد رسالهی وجیزه شاه نعمتالله ولی مینویسد: این توضیح و تعلیقه حزین لاهیجی بنا به درخواست امیرخان نعمتاللهی به سال ۱۱۵۷ ه.ق در دهلی تحریر شده است.
در فصل اول رساله نوریه که به تفصیل در معنای نور است، آمده: معنی نور به وضع اول نزد عوام و به وضع ثانی نزد خواص و به وضع ثالث نزد خواصالخواص بیان خواهم کرد، تا دانسته شود درجات انوار مذکوره و روشن گردد تو را، که در حقیقت نور اعلی و اقصی، حق است. «وحده لا شریک له».... همچنین نور، اشارت است به ظهور و ظهور امری است اضافی... (ص۳۰).
کتاب رساله نوریه را انتشارات مولی در ۱۰۲ صفحه منتشر و در دسترس علاقهمندان قرار داده است.
نظر خود را بنویسید