فردایکرمان – پروین میرزاحسینی: محسن جلالپور، فعال شناختهشدۀ اقتصادی و فرهنگی، در نشستی صمیمی با جمعی از خبرنگاران، در پاسخ به فردایکرمان چشمانداز نگرانکنندهای از آیندۀ صنعت پسته ایران ترسیم کرد.
او در این نشست، ضمن تشریح چالشهای تولید، هشدار داد که اگرچه بهدلیل کاهش شدید محصول و نوسانات ارزی، بازار پسته در کوتاهمدت رونق خواهد داشت، اما بهدلیل بهروهوری پایین، ایران در حال حذف شدن از بازارهای جهانی است.
جلالپور با اشاره به تداوم روشهای سنتی و خُردهمالکی، بهرهوری پایین تولیدکنندگان ایرانی در مقابل رقبای آمریکایی، چالشهایی مانند قطع برق، کمبود آب و بیکیفیتی سموم، گفت که پیشبینی میشود امسال تنها یکسوم محصول معمول در کشور برداشت شود.
به گزارش خبرنگار فردایکرمان، وی در این نشست در پاسخ به سوال فردایکرمان دربارۀ وضعیت تولید پسته و شرایط صادراتی و بازار این محصول با تاکید بر اینکه مشکل اساسی ما در بهرهوری و تولید است، گفت: «امروز میزان برداشت ما بهطور متوسط در هکتار به کمتر از 500 کیلو رسیده و این مساله، قیمت و هزینۀ تمامشدۀ تولید را بالا برده است».
جلالپور افزود: «بر اساس آخرین محاسباتی که در سال 1403 انجام شده بود، تولید هر کیلو پسته برای تولیدکنندۀ ایرانی 6.4 دلار هزینه دارد در حالی که هزینۀ آن برای تولیدکنندۀ آمریکایی نزدیک به نصف این میزان است، یعنی ما در رقابت عقب ماندیم چون بهرهور نیستیم».
وی با بیان اینکه برداشت کشاورزان آمریکایی در هر هکتار شش تا هفت برابر تولیدکنندۀ ایرانی است، ادامه داد: «ما به دلیل خردهمالکی، سنتی بودن، استفادۀ غلط از ظرفیتهایی که داشتیم و به دلیل اینکه بسیاری از امکانات مانند آب، زمین و خاک بهصورت مجانی در اختیار ما بوده، به سمت بهرهوری و یکپارچه کردن مدیریت نرفتیم و مالکیت هم که هر سال بهدلیل ارث و میراث، خُردتر میشود».
جلالپور توضیح داد: «در حال حاضر متوسط مالکیت در ایران زیر 2 هکتار است در حالی که در آمریکا حداقل هکتاری که دارند بالای 160 ایکر است (هر 0.2 ایکر یک هکتار است) یعنی کمترین میزان مالکیت تولیدکنندۀ آمریکایی 60 هکتار است».
وی خاطرنشان کرد: «با توجه به اینکه متوسط مالکیت تولیدکنندۀ آمریکایی چند 10 برابر ماست، رسیدگی بهتری به باغات دارند و بهرهوری آنها بالاست».
پیشبینی برداشت یکسوم محصول پسته
این فعال اقتصادی و فرهنگی کرمان با بیان اینکه امسال پیشبینی میکنیم حداکثر یکسوم محصول یعنی 30 تا 35 درصد پسته در کشور برداشت شود، گفت: «هر سال حدود 220 هزار تن پسته در کشور برداشت میشد و من پیشبینی میکنم، امسال بین 70 تا 80 هزار تن محصول داریم که این محصول هم خیلی محصول خوبی نیست و بهدلیل قطع برق، بخشی از این محصول پوک و بخشی نیممغز است و اونس این پسته، بهدلیل اینکه روزی 6 ساعت قطع برق داشتیم، ریز است».
وی افزود: «وقتی از روزی شش ساعت قطع برق حرف میزنیم این یک فاجعه است و دیگر یک خبر نیست، بهدلیل اینکه وقتی 6 ساعت برق نباشد، 8 ساعت امکان استفاده از آب وجود ندارد و زمانی که از آب استفاده میشود، به دلیل اینکه عمق چاههای ما زیاد شده و EC آب بالا رفته است، بهرهوری ندارد».
جلالپور خاطرنشان کرد: «ما امسال همچنین مشکلات جدی در انواع سم و کود داشتیم و مشکلات کلی در باقیماندۀ سموم داریم».
رونق ظاهری بازار پسته در برابر بحران تولید
وی با بیان اینکه مسائل ما در پسته زیاد است، در عین حال گفت: «بازار پسته امسال حتما خوب خواهد بود هم بهدلیل کمبود محصول و هم بهدلیل افزایش نرخ ارز؛ زیرا پسته محصولی است که به نرخ ارز وابستگی مستقیم دارد و هرچه نرخ ارز بالا میرود، قیمت پسته هم افزایش مییابد».
جلالپور تاکید کرد: «امسال بازار را برای باغدار و فروشنده خیلی خوب میبینیم اما وضعیت خوب نیست و قرار هم نیست با این شرایطی که در پیش گرفتیم و داریم، امیدوار به تولید بهتر باشیم».
وی یادآور شد: «سال 76 در مصاحبهای به این موضوع اشاره کردم که ما طی 30 تا 40 سال آینده بهمرور از بازار صادراتی حذف میشویم و همین اتفاق هم در حال رخ دادن است، هرچند که خیلیها نمیپذیرند و به من انتقاد میکنند اما اعتقاد دارم باید واقعیتها را گفت».
جلالپور افزود: «با این شرایط آب، اقلیم و تغییر آب و هوایی که در کشور وجود دارد و با توجه به گرمای 38 درجه در فصل بهار یا گرمای 42 درجهای که چند سال در مردادماه تجربه کردیم، محصول نامرغوب برداشت میکنیم».
بخش خصوصی درگیر بقاست
وی در ادامه در پاسخ به سوال خبرنگاری دربارۀ عدم دغدغهمندی و ورود فعالان اقتصادی به حوزۀ احیا و بازسازی آثار تاریخی، گفت: «در این شرایط سخت، نباید توقع زیادی از بخش خصوصی و فعال اقتصادی داشت هرچند که مهم است و باید به آن پرداخت».
این فعال اقتصادی و فرهنگی یادآور شد: «شاید اگر چند سال پیش که ما در یک فضای باثباتتر بودیم و این پرسش مطرح میشد، خیلی جای گلایه از بخش خصوصی بود، زیرا بهصورت جدی به این موارد توجهی نشده و نمیشود ولی سالهای اخیر، بخش خصوصی برای حیات و بقای خود و تابآوری در حال دست و پا زدن است و شرایطش به گونهای نیست که امروز از او انتظار داشته باشید در کاری غیر از کارهای خودش ورود کند».
وی خاطرنشان کرد: «با این وجود، بخش خصوصی تا اندازهای وارد این فعالیتها شده و در سالهای اخیر چند مرکز و مجموعۀ میراثی توسط بخش خصوصی در کرمان رونق گرفته است».
نتوانستیم جریان گردشگری را در کرمان رونق بدهیم
جلالپور با بیان اینکه متاسفانه ما به هر دلیلی نتوانستیم جریان گردشگری را در کرمان رونق بدهیم، افزود: «اگر جریان گردشگری در استان کرمان رونق پیدا میکرد، خواسته یا ناخواسته، موضوع رسیدگی به فضاهای تاریخی و فضاهایی که امروز در معرض تخریب هستند، خیلی بیشتر میشد کما اینکه شهرهایی که توانستند این جریان را پررنگ کنند، امروز در این زمینه جلوتر از ما هستند».
وی ادامه داد: «کرمان به دلیل اینکه در لیست سیاه گردشگران قرار داشته، یا به دلیل فاصلۀ زیاد استان از مرکز کشور و یا به دلیل کُندی و کاهلی خودمان، نتوانستیم در مسیر گردشگری قرار بگیریم و حالا در تلاشیم آن را احیا کنیم».
رئیس اسبق اتاق ایران اضافه کرد: «خیلی نتوانستیم در کرمان گردشگر داشته باشیم و به همین دلیل کسی دنبال مجموعههای تاریخی در حال تخریب نرفته است».
وی خاطرنشان کرد: «در شهری مانند کاشان، بومگردیها همیشه رزرو هستند به دلیل اینکه به مرکز و پایتخت کشور نزدیک است و رفت و آمد به آنجا آسانتر است و هم بهدلیل اینکه مردم، کاشان را بهعنوان یک شهر تاریخی و گردشگری میشناسند، در حالی که شاید ظرفیتهای ما نهتنها کمتر از آنجا نبوده بیشتر هم باشد».
احیای کاروانسرای حاجمهدی را دنبال میکنم
جلالپور با اشاره به برخی کارهایی که در این زمینه در کرمان انجام شده و یا در حال انجام است، مانند تبدیل کاروانسرای وکیل به هتل، ساخت میدانی در نزدیکی بازار تاریخی کرمان به نام یادستان، احیای برخی خانههای قدیمی در خیابان زریسف، کارهایی که برای احیای موزه فرش در حال انجام است و بازسازی دو مکان در خیابان ابنسینا گفت: «من نیز خیلی جدی بهدنبال کاروانسرای حاجمهدی هستم تا اگر امکانش وجود داشته باشد کارهایی را انجام بدهم و بعضی از دوستان را هم تشویق کردم در حوزۀ احیای قلعهاردشیر و قلعهدختر کارهایی انجام بدهند که فعلا در حد صحبت است».
وی افزود: «البته باید به این نکته هم توجه داشت که اگر خانههای قدیمی احیا شوند و گردشگر نداشته باشیم همین مکانها دوباره تخریب میشوند مانند باغ فتحآباد که چون ورودی ندارد و برای کسی درآمد ایجاد نکرده، شادابی روزهای نخست را ندارد».
جلالپور تاکید کرد: «باید همزمان با احیا و بازسازی خانهها و مکانهای تاریخی، موضوع حضور گردشگر ر ا هم دنبال کنیم زیرا اینها لازم و ملزوم یکدیگرند».
روزی وضعیت اقتصادی بهبود مییابد که منابع تمام شود
جلالپور همچنین در پاسخ به این سوال که چه باید کرد که اقتصاد کرمان و ایران به سمت و سوی بهبود برود، گفت: «این موضوع به ما برنمیگردد، ما بهعنوان فعالان اقتصادی نقش چندانی در بهبود این جریان نداریم، اگر فضا را برای ما آماده کنند، حتما ما نقش پررنگی خواهیم داشت اما وقتی که عرصۀ کشور را گلخانهای میکنند، فضای اقتصادی کشور محدود میشود و ارتباط ما با دنیا قطع میشود و فضایی با محدودیت، محرومیت و ممنوعیت شکل میگیرد، یک مسیر غیرقابل عبور برای اقتصاد ایجاد میشود و در این فضا حداکثر توان ما همین است که میبینید».
وی تاکید کرد: «اگر راهی باز شود، تحریمها برداشته شود، اقتصاد دستوری و تکلیفی را از کشور خارج کنیم و یا اقتصاد دولتی را به اقتصاد بخش خصوصی تبدیل کنیم، حتما فعالان اقتصادی خیلی بهتر خود را نشان میدهند و فضای اقتصادی کشور پویاتر میشود».
این فعال اقتصادی و فرهنگی با اشاره به مشکلات پیش روی تمامی مردم و حوزههای اقتصادی بزرگ و کوچک، خاطرنشان کرد: «قطع برق، مسئلۀ آبهای زیرزمینی، اقتصاد دستوری، تحریم، محدودیتها و ممنوعیتهای صادراتی، همه دست حاکمیت است و گوش شنوایی وجود ندارد زیرا احتیاجی به بخش خصوصی ندارند».
وی افزود: «کشورهایی به بخش خصوصی خود توجه میکنند که نیازمند بخش خصوصی هستند، در ایران یک منابع خدادادی چند هزار ساله در اختیار حاکمیتی قرار دارد که تمام ظرفیتش توزیع این منابع است. حاکمیت در بقیۀ کارها هیچ نقشی ندارد و اصلا دانش و فکری ندارد».
جلالپور ادامه داد: «کشور ما به جای یک کشور تولیدکننده، یک کشور توزیعکننده است و اقتصاد هم همین وضع را دارد. در حالحاضر تمام فکر در کشور این است که به چه شکل نفت را بفروشند و به جامعه تزریق کنند، یا چطور گاز، معدن، منابع طبیعی و ... را بفروشند».
وی با بیان اینکه حاکمیت در این شرایط نیاز به ابتکار بخش خصوصی ندارد و به همین دلیل در کشور بهرهوری وجود ندارد، اظهار کرد: «ایران 7 درصد منابع دنیا را در اختیار دارد در حالی که کمتر از نیمدرصد جمعیت دنیا را دارد. در واقع منابعی که وجود دارد، اجازه نمیدهد ما رشد کنیم و با تولید، بهرهوری و تجارت، اقتصاد کشور را پیش ببریم».
جلالپور یادآور شد: «به عقیدۀ من راهحل بهبود وضعیت اقتصادی، این است که روزی منابع تمام بشود زیرا نمیتوانیم این منابع را از دسترس حاکمیت خارج کنیم».
تحریم و جنگ اجازۀ جراحی اقتصادی را به ما نمیدهد
وی در ادامه در پاسخ به سوال یکی از خبرنگاران دربارۀ جراحی اقتصادی در کشور گفت: «امروز ما در حال مقطعی کار کردن هستیم، جراحی در اقتصاد کار عمیق و ریشهای است که امروز دیگر توصیه نمیکنم».
جلالپور ادامه داد: «در شرایطی که از همه طرف محدود شدیم، مرزها بسته شده، در تحریم جدی قرار گرفتهایم و در شرایط جنگ با دنیا هستیم، دیگر معنایی ندارد که جراحی اقتصادی انجام دهیم. ما زمانهای جراحی را از دست دادیم و امروز را باید بگذرانیم».
وی با بیان اینکه ما در پیش رو ناچار به این جراحی اقتصادی هستیم، تاکید کرد: «جراحی اقتصادی از حذف یارانهها، هدفمند کردن واقعی یارانهها، بیرون رفتن دولت از فضای اقتصادی و واگذاری اقتصاد به بخش خصوصی شروع میشود و حتما عواقب و خونریزیهای جدی خواهد داشت اما امروز، آن روز نیست، سرمایۀ اجتماعی، شرایط کشور، تحریمها و جنگ به ما این اجازه را نمیدهد و امروز هر تصمیمی گرفته میشود، مقطعی است؛ سختی آن را تحمل میکنیم اما جراحی انجام نمیشود».
مطالب هوش مصنوعی را برای جامعه عادی نکنید
وی در بخش دیگری از سخنان خود با بیان اینکه فضای رسانهای کشور و دنیا کاملا در حال تغییر است، گفت: «اگر ما این تغییر را نپذیریم، ممکن است عقب بیفتیم».
فعال اقتصادی و فرهنگی کرمان یادآور شد: «امروز در شرایطی هستیم که هر روز یک امکان و دسترسی جدید به اطلاعات، به جریان رسانهای اضافه میشود، لازم است که خبرنگاران خود را با این جریان همراه کنند و ضمن اینکه از آن ظرفیت استفاده میکنند، دقت کنند که آن ظرفیت آنها را از اصول اصلی کار دور نکند».
وی با اشاره به اینکه اخیرا با مقالات زیادی مواجه شدم که توسط هوش مصنوعی نوشته شدند، بیان کرد: «من خیلی از این بابت نگران هستم و خواهشم از شما بهعنوان یک همکار سطح پایین در عرصۀ خبرنگاری و رسانهای، این است که سعی کنید اینها را عقب بزنید و برای جامعه و مردم، عادی نکنید».
جلالپور ادامه داد: «دوستانی را میشناسم که در مقابل این مطالب ایستادند و صدمه هم خوردند اما مطمئنم برگ برنده دست کسانی است که مقاومت کنند تا آنچه در خبر و تحلیل میآید، تراوش ذهن خودشان باشد نه برگرفته از فضای هوش مصنوعی».
وی خاطرنشان کرد: «استفاده از هوش مصنوعی توسط کسانی که پیش از این توانایی نوشتن حتی چند جمله را هم نداشتند، سبب شده در اعتراض به این جریانات، از شهریورماه سال گذشته خود را از این فضا خارج کنم و مطلبی در کانال تلگرام و اینستاگرام خود منتشر نکردم».
جلالپور در عین حال خاطرنشان کرد: «البته اگر فضای هوش مصنوعی و تحلیلهایی که شما در ذهن دارید، کنار هم قرار بگیرد و از آن درست استفاده شود، سرعت کار شما را افزایش میدهد».
وی با بیان اینکه در حال ساخت مستندی برای مرحوم پدرم هستم، گفت: «مستندسازی که با من کار میکند، چندین بار پیشنهاد داده از هوش مصنوعی برای بعضی قسمتها استفاده کند اما من با اینکه میدانم این مساله با کاری که شما در عرصۀ خبرنگاری، رسانه و روزنامهنگاری انجام میدهید، متفاوت است، هنوز به خودم اجازه ندادهام که از هوش مصنوعی در ساخت این مستند، استفاده کنند».
نباید بگذاریم چاپهای کاغذی از عرصه خارج شوند
جلالپور با اشاره به مشکل تهیۀ کاغذ، افزود: «برای چاپ سه کتاب، حدود دو هفته است که درگیر خرید کاغذ هستم و حتی با قیمت آزاد هم نتوانستم کاغذ را خریداری کنم و میدانم کار برای شما در این حوزه سخت است و این موضوع متاسفانه از آفتهایی است که کسی به آن توجه نمیکند».
وی بیان کرد: «احتمال دارد هفتۀ آینده، ملاقاتی با آقای وزیر ارشاد برای من فراهم شود و یکی از اصلیترین مسائلی که عنوان خواهم کرد این است که برای موضوع کاغذ چارهاندیشی کنند تا جریان به سمتی نرود که همه ناامید و بیانگیزه بشوند و چاپهای کاغذی از عرصه خارج شود».
رئیس اسبق اتاق کرمان تاکید کرد: «شما هم باید این مطالبه را در رسانههای خود داشته باشید زیرا کمتر دیدم که به آن بپردازید. اگر من درگیر این جریان نبودم شاید امروز نمیدانستم که تهیۀ کاغذ به هر قیمتی، چه مشکل بزرگی است؛ ضمن اینکه باید یارانهای برای رسانهها در خرید کاغذ در نظر گرفته شود».
ننوشتن بهتر از غیرواقعی نوشتن است
وی ادامه داد: «موضوع مهم دیگر، پرداختن رسانهها به تحلیل روز است، این روزها دیگر با خبر نمیتوان رسانه را پیش برد و آنچه خیلی میتواند کمک کند، وجود تحلیلگران حرفهای و آموزشدیده است».
جلالپور با اشاره به محبوبیت رسانههای ویدئویی و تصویری در کشور، بیان کرد: «تلفیق ویدئو با کاری که شما انجام میدهید، میتواند یک کار مثبت باشد. من بارها به دوستانی که کار مستندسازی انجام میدهند، پیشنهاد دادهام که با تشکیل یک تیم، کار تلفیقی رسانهای و تصویری انجام بدهند تا کار، گویاتر و گیراتر باشد».
وی گفت: «البته باید به اهالی رسانه خدا قوت و دست مریزاد گفت که با وجود شرایط سخت، هم خودشان را بهروز میکنند، هم سختیها را تحمل میکنند و هم وقایع را با حقیقت مینویسند، تحلیل میکنند و ابایی هم ندارند».
جلالپور با بیان اینکه این روزها سختترین کار خبرنگاری است، افزود: «خبرنگاران از یک طرف با محدودیتهای نظارتی روبهرو هستند و از سوی دیگر، وجدان، اعتقادات و باور و رسالتی که برعهدۀ آنهاست، اهالی رسانه را وادار میکند که واقعیات را منتقل کنند و بعضی واقعیات به مذاق بعضیها خوش نمیآید».
وی تاکید کرد: «ننوشتن بهتر از غیرواقعی نوشتن و نگفتن بهتر از غیرواقعی گفتن است و این مهم است که شما این رسالت را در خودتان حفظ کردید و میکنید».
حتما روزهای بهتری در پیش است
جلالپور با بیان اینکه تابآوری رسانه با همین فضای محدودی که وجود دارد به چند موضوع برمیگردد، اظهار کرد: «رسانهها باید در برابر بحرانها و مشکلات، دامنۀ فعالیت خود را گسترش بدهند و تنها به یک چیز متکی نباشند؛ رسانهها باید کتاب منتشر کنند، گزارشهای تحلیلی بنویسند، وارد حوزۀ آموزش بشوند و مطالبهگری مخاطب را به عرصۀ رسانه بیاورد».
وی ادامه داد: «مردم امروز خستهاند زیرا رسانهها بهدلیل محدودیتهایی که دارند، نمیتوانند حرف مردم را منعکس کنند».
جلالپور افزود: «رسانهها باید به سمت انجام کار نو بروند، هزینهها را کنترل کنند و شرایط را به سمتی ببرند که اعتماد مردم را بیشتر جلب کنند».
وی خاطرنشان کرد: «امروز رسالت رسانه این است که با همۀ مشکلات در حد توان پیش برود و هرگز نباید تصور کند که موثر نیست، همین تلاشهایی که امروز انجام میشود توانسته ما را سر پا نگه دارد، در غیر اینصورت شرایط ما میتوانست به کشورهایی که محدودیتهای زیادی دارند، نزدیکتر باشد».
این فعال اقتصادی و فرهنگی اضافه کرد: «شرکتهای صادراتی در حال حاضر در محدودترین حالت ممکن خود قرار دارند زیرا مرزها بسته است، محدودیتهای جدی وجود دارد، مسائلی مانند تعهد ارزی، ممنوعیتهای صادراتی، تحریم و دهها مورد دیگر وجود دارد اما ما همچنان در عرصه ماندیم زیرا معتقدیم که تنها راه فعلی، حفظ وضع موجود با تغییر در مسیر و استفاده از ظرفیتهای بهتریست که ممکن است وجود داشته باشد».
وی گفت: «در حوزۀ رسانه هم شاید بتوان با ارائۀ گزارشهای تحلیلی، چاپ کتاب، یا انعکاس مطالبات مردم، استفاده از فضای تصویری و صوتی و همراه با فضای کاغذی و فضای مجازی و یا ترکیب کارشان با مجموعههای دیگر، کمکردن هزینهها و یکیکردن مجموعهها از این دوره گذر کنند».
جلالپور تاکید کرد: «انتظار من این است که رسانههای کرمان با همۀ این سختیها، بمانند و ادامه بدهند، هرچند که می دانم خیلی وقتها از ذخیرۀ گذشته میخورند یا به امید آینده ادامه دادهاند اما حتما روزهای بهتری خواهد بود».
نظر خود را بنویسید