فردای کرمان ـ گروه فرهنگ و هنر: یک دوره کامل از آرشیو هفتهنامه «فردوس کویر» با هدف حفظ بخشی از حافظه مکتوب و میراث مطبوعاتی کرمان و فراهمکردن امکان بهرهبرداری پژوهشگران، به کتابخانه مرکزی دانشگاه شهید باهنر کرمان اهدا شد.
به گزارش روابطعمومی دانشگاه شهید باهنر کرمان، محمدعلی فردوسی، مدیرمسئول هفتهنامه «فردوس کویر»، روز دوشنبه ۹ شهریورماه ۱۴۰۵ با حضور در دفتر معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه شهید باهنر کرمان، یک دورهی کامل از آرشیو این نشریه شامل ۵۰۸ شماره را به کتابخانه مرکزی دانشگاه اهدا کرد.
در این دیدار، فردوسی در گفتوگو با دکتر احمد یوسفزاده، معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه، ضمن روایت بخشهایی از پیشینه خانوادگی، تحصیلی و فرهنگی خود، از سالهای فعالیت مطبوعاتی و چگونگی شکلگیری و تداوم هفتهنامه «فردوس کویر» سخن گفت و بخشی از خاطرات خود از فضای مطبوعاتی و فرهنگی کرمان را بیان کرد.
او درباره آغاز مسیر مطبوعاتی خود گفت: «با تشویق پدرم برای ادامه تحصیل و انتخاب حرفه معلمی، مسیر زندگیام از همان ابتدا با تحصیل و فعالیت فرهنگی پیوند خورد. پس از پایان تحصیلات در رشتههای فنی و در کنار تجربه فعالیتهای مطبوعاتی در دوران دانشجویی، از سال ۱۳۷۲ موضوع دریافت مجوز نشریه را از اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی پیگیری کردم و سرانجام در سال ۱۳۷۶ با درخواست انتشار هفتهنامه موافقت شد.»
فردوسی پیش از انتشار «فردوس کویر» نیز تجربه فعالیت مطبوعاتی داشت. به گفته وی، همکاریاش با روزنامه «حدیث» با نگارش مطالبی درباره تاریخ کرمان آغاز شد و سپس با راهاندازی ستون طنز «دو کلام حرف حساب» ادامه یافت و در نهایت مسئولیت سردبیری این نشریه را بر عهده گرفت.
او انتشار «فردوس کویر» را نیز متعلق به دورهای دانست که با گشایش فضای فرهنگی و اجتماعی، مجوز انتشار شماری از نشریات صادر شد و توضیح داد که این هفتهنامه نیز در سال ۱۳۷۶ در همین فضا پا به عرصه مطبوعات کرمان گذاشت.
به گفته فردوسی، پیش از انتخاب نام نهایی، عنوانهای دیگری از جمله «همنشین» را پیشنهاد کرده بود، اما در نهایت با عنوان «فردوس کویر» موافقت شد.
وی درباره چرایی این انتخاب نیز گفت: در گذشتههای دور، در کرمان باغهای متعددی وجود داشته و چوب بسیار مرغوبی با عنوان «یاک» در این منطقه تولید و صادر میشده است. همین پیوند تاریخی و فرهنگی با سرزمین کرمان، در انتخاب نام «فردوس» تأثیر داشت و «فردوس کویر» متولد شد.
«فردوس کویر» فعالیت خود را ابتدا در قطع کوچک آغاز کرد و با گذشت زمان و با توجه به ضرورتهای طراحی و اقتضائات بصری نشریه، قطع آن بزرگتر شد.
اداره یک نشریه مستقل در آن سالها، بهویژه با توجه به دشواریهای اقتصادی، آسان نبود. فردوسی برای ادامه فعالیت، بخشی از منزل شخصی خود را به دفتر هفتهنامه اختصاص داد و «فردوس کویر» سالها در همانجا اداره شد.
این فعال رسانهای در ادامه بیان داشت: در کنار «فردوس کویر»، تجربه دیگری هم داشتم که هنوز خاطراتش برایم زنده است. با الگوبرداری از نشریه طنز «بادمجان» در بندرعباس، از سال ۱۳۸۴ ویژهنامه طنزی با عنوان «قینوس» را در کرمان منتشر کردیم.
برای «قینوس» از بیتی از اشعار آقای حمید نیکنفس نیز استفاده کرده بودیم: «از بسکه در این معرکه قینوس شنیدیم / راهی نگزیدیم به جز گفتن قینوس»
انتشار این ویژهنامه، بهویژه به دلیل چاپ کاریکاتور برخی مسئولان، دردسرها و مشکلات خودش را داشت؛ اما درعینحال، خاطرات جالبی هم از آن دوران برایم باقی مانده است.
یکی از جالبترین خاطراتم به ارتباط «قینوس» با مردم به ویژه اهالی بازار برمیگردد. ما در میان بازاریان و مردم، مشترکان ثابت و علاقهمندان خاص خودمان را داشتیم. یک روز یکی از بازاریان به من گفت: «هر بار که نشریه شما به دستم میرسد، ویژهنامه قینوس را جدا میکنم و میخوانم و بقیه هفتهنامه را کنار میگذارم. به نظر من، حرف حساب همینجاست!»
برای من، این جمله شاید یکی از بهترین نشانههای موفقیت «قینوس» بود؛ اینکه یک ویژهنامه طنز توانسته بود با زبان خودش با مردم ارتباط برقرار کند و حرفهایی را که شاید در قالبهای رسمی کمتر شنیده میشد، به گوش مخاطب برساند.
این روند تا سال ۱۳۹۵ ادامه داشت؛ تا اینکه بخش قابل توجهی از فعالیتهایم صرف حضور در خانه مطبوعات، تعاونی مسکن و تعاونی چاپ شد.
در مقطعی، اداره «فردوس کویر» به افراد دیگری سپرده شد، اما مشکلاتی در ادامه فعالیت پدید آمد و سرانجام نشریه ناگزیر از توقف فعالیت شد.
در آن دوره، مجوز نشریات ارزش پیدا کرده بود و پیشنهادهای بسیار خوبی برای خرید مجوز «فردوس کویر» دریافت میکردم؛ اما تعلق خاطری که به نشریه داشتم، اجازه نداد آن را بفروشم. برای من، «فردوس کویر» فقط یک مجوز نبود؛ بخشی از زندگی و خاطرات سالهای فعالیت فرهنگی و مطبوعاتیام بود.
تا اینکه در سال ۱۴۰۲، پس از پایان فعالیت دخترم «مهراوه» در مجموعه «ناداستان»، دوباره درخواست فعالیت نشریه را ارائه کردم. حاصل این بازگشت، انتشار فصلنامهای با عنوان «دوباره» بود؛ نشریهای که به صورت سراسری منتشر میشود و هر شماره آن به موضوعی مشخص اختصاص دارد و مطالبی با محورهای مختلف در آن منتشر میشود.
بعد از دو شماره ابتدایی، «نشر چشمه» در تجربهای جدید به عنوان حامی از این نشریه حمایت کرد.
اگر به کارنامه «فردوس کویر» نگاه کنیم، این نشریه نزدیک به ۱۷ سال فعالیت کرد و در مجموع ۵۰۸ شماره از آن منتشر شد؛ مجموعهای که امروز بخش مهمی از تاریخ مطبوعات محلی کرمان و بخشی از روایت اجتماعی و فرهنگی این شهر در سالهای فعالیت خود را دربر میگیرد.
بر همین اساس تصمیم گرفتم آرشیو «فردوس کویر» را به دانشگاه اهدا کنم، چون همیشه ارادت و علاقه خاصی به مرحوم مهندس علیرضا افضلیپور داشتهام؛ کسی که به یک شهر کویری و محروم آمد و بخش بزرگی از دارایی و سرمایه خود را صرف ایجاد دانشگاه کرد.
از سوی دیگر، دانشگاه را محل شکوفایی علم، ادب، هنر و فرهنگ میدانم. به باور من، نبض هر کشوری در دانشگاههای آن میتپد؛ بنابراین احساس کردم آرشیو این نشریه نیز بهتر است در چنین محیطی حفظ شود؛ هم به عنوان یادگاری از یک دوره از حیات فرهنگی و اجتماعی کرمان و هم برای اینکه پژوهشگران و علاقهمندان بتوانند در آینده به اخبار، رویدادها و تحولات اجتماعی، فرهنگی و حتی سیاسی کرمان از سال ۱۳۷۶ به بعد دسترسی داشته باشند.
این آرشیو فقط مجموعهای از شمارههای یک هفتهنامه نیست؛ بخشی از حافظه مکتوب کرمان است و امیدوارم در دانشگاه حفظ شود و مورد استفاده پژوهشگران قرار گیرد.
نظر خود را بنویسید